Cultureel Erfgoed

Erfgoedzorg in Nederland

Sinds de zestiende eeuw maken oudheidkundigen studie van ruïnes, manuscripten, munten en archeologische resten. In de negentiende eeuw trad specialisatie op en ontstonden voor de verschillende bronnen zelfstandige vakgebieden. Ook de zorg voor het erfgoed kreeg toen een stevige impuls. Elke discipline legde andere accenten: bij de gebouwde omgeving waren bescherming en restauratie de voornaamste aandachtspunten, bij het bodemarchief het wetenschappelijk onderzoek.

De vraag is hoe verhalen, objecten, gebouwen en plekken – in onderlinge samenhang – kunnen bijdragen aan de vormgeving van onze samenleving en onze omgeving.

De voorbereidingen voor de nieuwe omgevingswet zijn van groot belang voor het Cultureel Erfgoed. Daarbinnen moet namelijk ook het Cultureel Erfgoed geborgd worden.

auteur: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed                                       laatst bewerkt 23 juli 2014

Zorg voor behoud

Hoewel in de twintigste eeuw ook de studie van het historische landschap tot ontwikkeling kwam, is de zorg ervoor een betrekkelijk recent verschijnsel. Landschapsbehoud was vanaf het einde van de negentiende eeuw vooral natuurbehoud: een antwoord op verstedelijking, industrialisatie en vervuiling. Het behoud van het historische cultuurlandschap is pas een echt issue geworden nu de grens tussen stad en platteland de laatste decennia zo snel vervaagt.


Belang cultureel erfgoed

In de Atlas leefomgeving is Cultureel Erfgoed te combineren met allerlei andere, vaak onverwachte thema's. Het kan daardoor bijdragen aan verkrijgen van inzicht en oplossingen voor actuele en toekomstige vragen en knelpunten. Veranderingen gaan snel en zijn rigoureus. Het Cultureel Erfgoed is kwetsbaar en vraagt daarom aandacht in regelgeving en beleid.

auteur: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed                                                laatst bewerkt 23 juli 2014

Betrokkenheid overheid

Met name de Nederlandse gemeenten zijn aan zet bij de uitvoeringstaken maar krijgen daarmee ook een steeds groter aandeel in de besluitvorming. Provinciën zijn een spil in de ruimtelijke dynamiek van ons land en Rijksoverheden maken het samenspel compleet.

Op rijksniveau gaat het vooral om het ministerie van Economische zaken (landbouw, inclusief het landbouwonderwijs, visserij, natuurbescherming en plattelandsbeleid),  het ministerie van Infrastructuur en Milieu, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en het ministerie van Defensie.

De voorbereidingen voor de nieuwe omgevingswet zijn van groot belang voor het Cultureel Erfgoed. De grondslag en basis van archeologiebeleid en monumentenbeleid zit verwerkt in de ruimtelijke wetgeving. Het is de missie OCW om het Cultureel Erfgoed ook goed te borgen binnen de nieuwe omgevingswet.

auteur: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed                                            laatst bewerkt 23 juli 2014

Inzet vrijwilligers en particuliere organisaties

Nederland kent vele particulieren en particuliere organisaties die zich inzetten voor het culturele erfgoed. Onderling verschillen deze organisaties sterk in omvang, organisatiestructuur, werkwijze en werkveld en ook zijn hun doelstellingen zeer divers: van het geven van voorlichting tot het doen van onderzoek, van het inventariseren en beschrijven tot het restaureren en beheren van het erfgoed. Bij al deze werkzaamheden spelen vrijwilligers een grote en actieve rol.

De mooiste bijdrage bestaat uit het waarderen van wat er aan cultureel erfgoed is en nieuwsgierig zijn naar wat er nog komen gaat.


auteur: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed                                     laatst bewerkt 23 juli 2014

Facts

Hoeveel werelderfgoed telt Nederland? Hoeveel rijksmonumenten zijn er? Antwoorden op deze en vele andere vragen over het erfgoed in Nederland zijn te vinden in de Erfgoedmonitor. In een infographic geeft de Rijksdienst nu voor het eerst een korte blik op de feiten en cijfers die op 1 januari 2015 bekend waren.

Tabel waarin aangegeven is wat het bezoek is aan tenminste één archeologisch object of museum van personen van 25 jaar en ouder, verdeeld naar persoonskenmerk.

Tabel met aantallen monumentnummers in aanwijzing, per provincie, eind 2007 (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Tabel die oppervlakte van essen en kampen per provincie aangeeft op basis van de verspreiding van plaggendekken van ten minste 50 cm dikte (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

Tabel met de aardkundige monumenten per provincie in Nederland, stand per 1 januari 2008.

Tabel met datering van complextypen per periode, stand eind 2007 opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Archis.

Tabel met aantal terreinen met zichtbare en onzichtbare complexen per provincie opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Tabel met aantal complextypen in 2002 en 2007 en aantal beschermde complexen opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Grafiek met toegepaste methoden voor het actualiseren van het Monumenten Register opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Staafdiagram die de belangstelling voor archeologie onder de bevolking van 25 jaar en ouder toont. Voor zowel 1996 als 2004 is per type archeologische presentatie aangegeven hoeveel procent van de bevolking zegt in de afgelopen twaalf maanden minstens eenmaal een bezoek aan de betreffende presentatie te hebben gebracht. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

Tabel met aantallen boerderijen per provincie in het register van rijks­monumenten (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

Tabel met aantallen kerken en kloosters per provincie in het monumentenregister (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

Tabel met aantal van rijkswege beschermde monumenten en rijksmonumentnummers per categorie (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

Tabel van archeologische complexen met een zekere landschappelijke waarde, die opgedeeld worden in complexen met beschermde en niet beschermde zeer hoge archeologische waarden.

Tabel met bekende voorraad maritiem erfgoed. De categorie ‘overig' bevat complextypen die niet onder scheepvaart vallen, zoals infrastructuur, nederzettingen, heiligdommen et cetera (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).

Tabel met status en oppervlakte van terreinen in 2002, 2007 en 2008 opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Status: AB = archeologische betekenis; Z/H/AW = zeer/hoge/archeologische waarde; ZHWAB = ZHAW beschermd

Instruments

Aanbevelingen en resoluties van de Raad van Europa.

Resoluties van de General Conference van UNESCO.

Aanbevelingen van de General Conference van UNESCO.

Internationale richtlijn van ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) voor het behoud en herstel van  monumenten.