Asbest

Asbestvezels

Asbest is een verzamelnaam voor natuurlijke mineralen die bestaan uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. In Nederland is de verkoop, het gebruik en het bewerken (zagen, boren, schuren of slopen) van asbest vanaf 1 juli 1993 verboden vanwege de gevaren voor de gezondheid. Voor die tijd werd asbest om zijn goede eigenschappen vaak gebruikt als bouwmateriaal: het is sterk, slijtvast, bestand tegen hoge temperaturen, isolerend en bovendien goedkoop. De meest toegepaste soorten zijn wit asbest (chrysotiel), blauw asbest (crocidoliet) en bruin asbest (amosiet).

Toepassing asbest

Asbest is in het verleden vaak toegepast en kan nog voorkomen in oudere gebouwen, vooral die gebouwd zijn tussen 1945 en 1993. In Nederland werd ruim 80% van het geïmporteerde asbest verwerkt tot asbestcement producten (zoals golfplaten en waterleidingbuizen). Daarnaast werd het mineraal toegepast in rem- en frictiemateriaal, als isolatiemateriaal, als hittebestendig textiel, in brandwerende platen, in onderlagen van vloerbedekkingen en in pakkingen en filters van de chemische- en voedingsmiddelen industrie. Geschat wordt dat er ongeveer 3.500 producten zijn waarin asbest is verwerkt.

Asbesthoudende materialen zijn veel toegepast in bouwwerken als fabrieken, openbare gebouwen, woningen, stallen en schuren, maar ook in objecten, zoals schepen, treinen, auto's en wegen. Op de website van Kenniscentrum InfoMil vindt u een globaal overzicht van asbesttoepassingen en de asbestwegwijzer om een indruk te krijgen waar zich mogelijk asbest in en om het huis bevindt.

Vrijkomen asbestvezels

Als asbest niet of nauwelijks gebonden is aan een bindmateriaal of als het bindmateriaal in slechte staat verkeert, kunnen asbestvezels vrijkomen. Maar ook als asbesthoudend materiaal op een ondeskundige manier wordt gesloopt of bewerkt kunnen vele miljoenen vezels in de lucht komen en worden ingeademd. Denk bijvoorbeeld aan schuren, boren, zagen en breken. De asbestvezels blijven achter als stof en kunnen eenvoudig in de lucht rondzweven. Asbesthoudend materiaal kan bovendien terecht zijn gekomen in puingranulaat, grond en in de bodem.

Asbest is gevaarlijk bij inademing van de vezels. Deze kunnen vrij komen bij slijtage of verwijdering van asbesthoudende materialen. Zelf verwijderen van asbest is dus gevaarlijk en in veel gevallen verboden.

Op de website van Kenniscentrum InfoMil vindt u een globaal overzicht van de huidige regels voor het verwijderen van asbest.

laatst bewerkt 4 oktober 2016

Inademing slecht voor gezondheid

Asbest bestaat uit microscopische kleine vezels. Deze zijn met het blote oog niet te zien.

Wanneer asbestvezels worden ingeademd, kunnen ze diep in de longen doordringen. Het inademen van asbestvezels kan op den duur longkanker, longvlieskanker, buikvlieskanker of stoflongen veroorzaken. Meestal zit er lange tijd tussen het inademen van de vezels en het ziek worden, vaak ongeveer tien à dertig jaar. Lang niet iedereen die asbestvezels inademt, krijgt daardoor kanker of stoflongen. De kans op deze ziekte wordt groter bij het langdurig inademen van hoge concentraties asbest, zoals vroeger voorkwam in sommige werksituaties.

Het gevaar van asbest schuilt dus in het inademen van de vezels. Asbestvezels in water en voedsel leveren geen gevaar op voor de gezondheid. Ook wanneer de asbestvezels zijn gebonden aan stevig bindmateriaal (zoals cement) kunnen ze niet worden ingeademd en zijn de risico's zeer klein. De risico's ontstaan als asbestvezels niet gebonden zijn en eenvoudig in de lucht kunnen vrijkomen, bijvoorbeeld bij bewerking of slijtage van asbesthoudende producten.

laatst bewerkt: 4 oktober 2016

Gebruik asbest in Nederland verboden

Sinds 1 juli 1993 is het gebruik van asbest in Nederland verboden. In veel gebouwen en objecten is echter nog asbest van voor die tijd aanwezig. Het asbestbeleid is vooral gericht op het voorkomen van blootstelling aan asbest. Daarnaast onderzoekt de overheid hoe asbest op een verantwoorde manier uit de leefomgeving kan worden verwijderd. Tegelijkertijd worden gemeenten, burgers en bedrijven gestimuleerd de regels voor asbestverwijdering beter na te leven.

Wettelijke regels

Voor het omgaan met asbest gelden wettelijke regels. Welke regels van toepassing zijn hangt af van de vraag of u in het kader van beroep, bedrijf, opdrachtgever of als particulier met asbest omgaat.

Particulieren die asbestbevattend materiaal willen verwijderen krijgen te maken met het Asbestverwijderingsbesluit 2005, het Bouwbesluit en de regels van hun gemeente.

Als u beroepsmatig, dus als werkgever, werknemer of zelfstandige met asbest omgaat is ook het Arbeidsomstandighedenbesluit van belang.

Daarnaast is nog andere regelgeving belangrijk zoals het Productenbesluit asbest en de Afvalstoffenwetgeving. Het Productenbesluit asbest verbiedt onder andere het in voorraad houden en bewerken van asbest.

Kijk op Kenniscentrum Infomil voor een overzicht van de geldende regels.

laatst bewerkt: 4 oktober 2016

Herkennen van asbest

Materiaal met asbest heeft vaak een vezelachtige structuur. Dit is te zien op breukvlakken en bij beschadigingen van asbesthoudend materiaal. Meestal heeft asbest een witte tot lichtgrijze kleur. Wilt u zeker weten of een bepaald materiaal asbest bevat? Dan moet u dit laten onderzoeken door een gespecialiseerd laboratorium. (bron: www.rijksoverheid.nl)

Verwijderen van asbest

Er zijn werkzaamheden aan asbesthoudende materialen die u als particulier onder bepaalde voorwaarden zelf mag uitvoeren.

Deze werkzaamheden zijn:

  • Het (in zijn geheel) verwijderen van geschroefde, hechtgebonden asbesthoudende asbestplaten met een maximum van 35m2 per kadastraal perceel;
  • Het verwijderen van asbesthoudende vloertegels en/of niet-gelijmde asbesthoudende vloerbedekking met een maximum van 35m2 per kadastraal perceel.
     

U hebt geen asbestinventarisatie nodig als u het asbest zelf verwijderd. U moet wel altijd een sloopmelding bij uw gemeente doen als u asbest gaat verwijderen. Uw gemeente kan u vertellen of u het asbest moet laten verwijderen door een gecertificeerd bedrijf of dat u het zelf mag verwijderen. Als u de werkzaamheden door derden laat uitvoeren dan is een asbestinventariatierapport wel verplicht. Alle andere werkzaamheden aan asbesthoudende materialen moet u laten uitvoeren door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf.

Overtredingen van deze regelgeving zijn strafbaar. De regels hiervoor staan in het Asbestverwijderingsbesluit 2005 en het Bouwbesluit 2012.


laatst bewerkt 4 oktober 2016

Feiten en cijfers

Nog geen feiten en cijfers.

Instrumenten

Door ambtenaren ontwikkelde producten die ook handig en nuttig kunnen zijn voor andere overheden.

Bijvoorbeeld:
- handreiking handhaven illegale asbestsloop,
- producten waarin de interne organisatie of het gemeentelijke beleid staat,
- een asbestprotocol,
- een klachtbrief,
- informatieblad voor burgers en bedrijven,
- voorlichtingsfilm,
- instructiemateriaal voor opdrachtnemers.


Overzicht van de belangrijkste asbestregelgeving met vindplaats en Nota van Toelichting. Daarnaast is er nog een groot aantal wetten en regelingen die zijdelings met asbest te maken hebben.


Overheidsorganisaties kunnen deze folder gebruiken bij de voorlichting van burgers over asbest. Op de folder is ruimte voor de naam, het adres en het logo van uw organisatie.

Publicatie van Kenniscentrum InfoMil


Asbest is voor 1994 in veel verschillende producten in woningen gebruikt. De Asbestwegwijzer informeert u over de grote variatie aan asbesthoudende producten die in en om woningen zijn toegepast.

Multimedia

Werknemers in de installatie- en isolatiebranche lopen kans tijdens hun werk in aanraking te komen met de kankerverwekkende stof asbest. In deze film volgen we het leven van monteur Joost, die op een dag tijdens zijn werk ongemerkt schadelijke asbestvezels inademt. De film maakt de gevolgen van blootstelling aan asbest op indringende wijze duidelijk en nodigt de kijker uit bij zichzelf te rade te gaan wat hij of zij kan doen om collega's van Joost, die dagelijks in een omgeving werken waar asbest kan vrijkomen, te beschermen.

Aflevering van Andere Tijden (NPO) van 18 november 2012, over één van vaderlands grootste asbestfabrieken: Eternit te Goor.

Sinds 1937 produceerde deze fabriek asbestcement. Naast werkgelegenheid bracht de fabriek ook slachtoffers, die door de fabriek in aanraking waren gekomen met asbestvezels.


Publicaties

Brochure waarin het Landelijk Asbestvolgsysteem wordt beschreven.

Sinds april 2013 kunt u als gebouweigenaar of installatiebeheerder werken met het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Uw asbestinventariseerder of asbestverwijderaar werd later dat jaar verplicht om met het asbestvolgsysteem te werken. Alle informatie over de aanwezigheid van asbest (inventariseren en verwijderen) worden in dit elektronische systeem geregistreerd.


Overheidsorganisaties kunnen dit informatieblad gebruiken bij de voorlichting van burgers over de asbestregelgeving als zij gaan verbouwen of slopen.

Publicatie van Kenniscentrum InfoMil


Dit informatieblad biedt een praktisch handvat voor het omgaan asbest.

Publicatie van Kenniscentrum InfoMil.


Overheidsorganisaties kunnen deze folder gebruiken bij de voorlichting van burgers over asbest. Op de folder is ruimte voor de naam, het adres en het logo van uw organisatie.

Publicatie van Kenniscentrum InfoMil


Advies van de Gezondheidsraad over Risico's van milieu- en beroepsmatige blootstelling, in opdracht van VROM en SZW gepubliceerd op 3 juni 2010. De Gezondheidsraad heeft de onderzoeken naar de relatie tussen asbest en kanker opnieuw beoordeeld en adviseert de blootstellingsgrenzen te verlagen.

Dit rapport van Kenniscentrum InfoMil betreft een historisch onderzoek uit 2006 naar de geschiedenis en omvang van de productie, toepassing en verwerking van asbesthoudende materialen in Nederland.