Emissieregistratie

Emissie

Menselijke activiteit beïnvloedt de leefomgeving. Bedrijven maken producten waarbij stoffen vrijkomen die een nadelig effect hebben op mens en natuur. Auto's bijvoorbeeld vervuilen de lucht. Dit noemen we emissie. Emissies komen voor naar lucht, water en bodem. Hoeveel wordt er uitgestoten naar de lucht in Nederland? En hoe groot is de belasting van het oppervlaktewater? Hoeveel dragen verkeer en vervoer en bijvoorbeeld de energiesector bij aan de totale uitstoot? En wat zijn de emissies uit de landbouw? Hoeveel broeikasgassen worden uitgestoten in Nederland, Europa en wereldwijd? De Atlas biedt kaarten aan over stikstof, stikstofoxide, koperverbindingen, ammoniak, methaan, distikstofoxide, koolstofdioxide, zwaveloxiden, Niet-methaan VOS, fijnstof, fosfor, zink en kwik. Daarbij gaat het over emissies naar lucht, oppervlaktewater en bodem. Dit is maar een heel klein deel van de gegevens waarover Emissieregistratie beschikt. Voor verdieping verwijzen wij door naar: Emissieregistratie.nl

Emissie versus Concentraties

Maar hoe bepaal je de uitstoot? Met meetinstrumenten meet je de concentratie van een stof in de lucht, denk aan een hoeveelheid per volume [g / m3]. Maar de concentratie kun je niet overal in Nederland meten. En ze varieert sterk in de tijd door de wisselende weersomstandigheden, waait naar het buitenland of is juist afkomstig uit het buitenland. Per bron, bijvoorbeeld verkeer, valt wel te meten hoeveel een auto per gereden kilometer aan stoffen uitstoot, de zogenaamde emissiefactor. Het aantal auto's in Nederland, waar ze rijden en hoeveel brandstof er wordt verkocht is ook bekend. Deze gegevens samen worden gebruikt om via een model een totale schatting van emissies te maken. Hierbij wordt gebruik gemaakt van statistieken van bijvoorbeeld het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), verschillende basisregistraties en de kennis van emissie-experts binnen de Nederlandse Emissieregistratie.

Emissieregistratie

Emissieregistratie is een breed samenwerkingsverband onder leiding van het RIVM. Het brengt jaarlijks de uitstoot van verontreinigende stoffen naar lucht, water en bodem in kaart. Het project levert zo de emissiegegevens voor onderbouwing van milieubeleid, onder andere de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en de Kaderrichtlijn Water. Ook vormt het de basis voor vele rapportages, bijvoorbeeld over de uitstoot van broeikasgassen (Kyoto) en emissieplafonds voor luchtverontreiniging (NEC). De gegevens worden gecontroleerd en geregistreerd in de database van de Emissieregistratie. Deze bevat voor een reeks van jaren de emissies van bedrijven (op basis van onder andere Milieujaarverslagen) en van de overige bronnen, de zogenaamde diffuse bronnen (bijvoorbeeld verkeer, consumenten en landbouw). En informatie over waar deze emissies plaatsvinden.

Onzekerheden

Voor het gebruik van de gegevens uit de Emissieregistratie, bijvoorbeeld in onderzoek, of in beleidsevaluaties, is het van belang om inzicht te hebben in de kwaliteit van de emissiegegevens. Door de wijze waarop de emissiegegevens tot stand komen zijn er veel bronnen voor onnauwkeurigheid en/of onzekerheden. Factoren van invloed op de kwaliteit van de emissiecijfers zijn onder andere:

· de kwaliteit en de nauwkeurigheid van de metingen (van emissies of emissiefactoren)
· de toepasbaarheid van gehanteerde meetmethoden
· de kwaliteit en de nauwkeurigheid van de dataverzameling (basisgegevens/activiteitendata)
· de mate van controle op fouten (bij conversies, in datastromen)
· de volledigheid van de emissieberekeningen (zijn alle bronnen bekend)
· de consistentie van de emissieberekeningen (worden emissies uit vergelijkbare processen op consistente wijze berekend).

Afhankelijk van de stof varieert de onzekerheid in de emissietotalen van Nederland. Voor koolstofdioxide (CO2) bijvoorbeeld ligt de onzekerheid in de ordegrootte van enkele procenten. Deze emissie komt voort uit het gebruik van brandstof en is dan ook relatief eenvoudig te berekenen uit het energiegebruik. Voor stikstofoxiden (NOx) waar de emissies veel meer bepaald worden door de gebruikte techniek, zijn de onzekerheden op nationaal niveau aanzienlijk groter. Van de 350 stoffen in de Emissieregistratie verschilt de relevantie voor het beleid, waardoor ook de onderzoeksinspanning varieert. Voor minder beleidsrelevante stoffen kan de onzekerheid over de landelijke uitstoot gemakkelijk vele tientallen procenten bedragen. En voor emissies op de kaart nemen de onzekerheid nog verder toe.  

Om de gewenste kwaliteit van de emissiecijfers te garanderen zijn in het proces van de emissieregistratie een aantal controlestappen ingebouwd. Een belangrijk onderdeel hiervan vormt de trendanalyse. De berekende emissiecijfers worden dan vergeleken met de cijfers die in het voorgaande jaar zijn berekend. Een andere vorm van verificatie van de emissiecijfers is de vergelijking van de emissies/emissietrend met andere gegevens. Voorbeelden hiervan zijn de vergelijking met de gemeten concentraties in het water of in de lucht, of de vergelijking met de energie- of productiestatistieken in een bepaalde sector. Jaarlijks vinden er meerdere internationale reviews plaats op de cijfers in de Emissieregistratie, zoals voor de Kyoto broeikasgassen. Resultaten van deze controles kunnen leiden tot bijstelling van de emissieberekeningen of tot een verbetering van de berekeningsmethoden.

Laatst bewerkt: 10 februari 2017

Bijdragen aan rapportages

Vanuit Emissieregistratie worden jaarlijks nationale en internationale rapportages gemaakt. Of bijdragen geleverd aan andere rapportages die gebaseerd zijn op emissieregistratie gegevens.  Verder heeft emissieregistratie ook nog een publieksfunctie in het kader van de Århus / PRTR verplichting. 
 
Internationale rapportages
Common reporting  format  (CRF)  Levering  gebaseerd op de voorschriften Klimaatverdrag/ Kyoto Protocol en de EU-Monitoring Mechanism regulation.
National Inventory Report (NIR) )  Levering  gebaseerd op de voorschriften Klimaatverdrag/ Kyoto Protocol en de EU-Monitoring Mechanism regulation.
NEC – en NFR rapportages.Gebaseerd op: EU/NEC richtlijn, respectievelijk UNECE/LRTAP Conventie.
Informative Inventory Report (IIR)  in het kader van UN-ECE LRTAP.
IPPC /E-PRTR
IED Rapportage,   grote stookinstallaties
 
(Inter)nationale waterrapportages
Bijdragen aan de stroomgebiedsbeheersplannen t.b.v. de Kaderrichtlijn Water voor de waterschappen en Rijkswaterstaat;
Bijdragen aan toekomstige rapportages t.b.v. de Kaderrichtlijn Mariene Strategie; 
Bijdrage aan internationale rapportages voor OSPAR (meerdere documenten, onder meer via River Input and Discharges);
Levering van emissiegegevens voor nationale waterrapportages, waaronder het project Waterbalans;
Bijdrage aan internationale rapportage State of the Environment (Europees Milieu Agentschap); 
Bijdragen aan brondocumenten over emissies t.b.v. de uitvoering van het Beheersplan Rijkswateren; 
ER draagt bij aan programmatische afstemming tussen inbreng van NL m.b.t. richtlijn Stedelijk Afvalwater en E-PRTR.
Emissiedata uit de ER worden gebruikt om de modelinstrumenten te voeden KRW-verkenner, en de Noordzeemodellen Scremotox (toxische stoffen) en GEM (nutriënten).

Nationale verplichtingen/ rapportages

Wettelijke Producten PBL: bijdrage aan het Compendium voor de Leefomgeving, digitale balans en de Balans van de Leefomgeving.
De ER levert geregionaliseerde emissies aan voor de Grootschalige Concentratiekaarten Nederland en Grootschalige Depositiekaarten Nederland(GCN/GDN)
De ER levert geregionaliseerde emissies aan voor verwerking in AERIUS zoveel als mogelijk in de oorspronkelijke indeling van puntbronnen, lijnen (weg- en vaarvakken) en grid. (PAS)
eMJV / Emissieverslag 
Het CBS gebruikt ER gegevens voor een aantal (verplichte) publicaties/ rapportages
De publieksfunctie van Emissieregistratie 
De ER website publiceert éénmaal per jaar een geactualiseerde dataset;
De vastgestelde definitieve cijfers over 1990-2015; de geregionaliseerde definitieve cijfers over 1990-2015;
Op de ER website wordt een overzichtstabel van de ETS/niet-ETS emissies (i.h.k.v. de EU-ESD) gepubliceerd;
Loket Emissiregistratie (Emissieregistratie@rivml.nl)  het beantwoorden van loketvragen. 
 
Laatst bewerkt: 10 februari 2017

Wat kunt u met gegevens van Emissieregistratie?

De gegevens uit Emissieregistratie zijn verzameld met als doel om zo compleet mogelijk te zijn, te voldoen aan internationale standaards en waar mogelijk gebaseerd op gegevens uit de basisregistraties. Deze gegevens zijn verder te combineren met eigen "meer gedetailleerde" gegevens of om een model van het eigen gebied (waterschap/deelstroomgebied)  te voeden en verder te verfijnen. Ook is het vergelijken van uw gemeente ten opzichte van andere gemeenten, of Uw provincie ten opzichte van andere provincies mogelijk. 
 
Voorbeelden 
De stroomgebiedsbeheersplannen die door waterschappen worden opgesteld, worden veelal gevoed met emissiegegevens uit de Emissieregistratie. Gecombineerd met data waar de waterschappen zelf over beschikken. 
 
De staat van Overijssel laat in een jaarlijkse rapportage zien hoe de provincie Overijssel het doet ten opzichte van andere provincies. Hier worden de emissiecijfers uit emissieregistratie gecombineerd met andere provincie kentallen.
 
Laatst bewerkt 10 februari 2017