Stiltegebieden

Stille plekken

Circa 650 duizend hectare van Nederland is aangewezen als stiltegebied. Ruim de helft hiervan ligt in de Waddenzee en de Zeeuwse wateren. Een stiltegebied is een gebied dat zo stil mogelijk gehouden wordt. In een stiltegebied zijn alleen geluiden toegestaan die bij het instandhouden en gebruiken van het gebied, zoals het geluid van trekkers, een melkmachine of kettingzagen (bosbouw).



Behoefte aan stilte

Mensen hebben behoefte aan plekken waar nog rust heerst. Stille groene gebieden kunnen mensen bovendien helpen om te herstellen van stress. Bij voorkeur zijn zulke gebieden dicht bij huis te vinden.

In stiltegebieden overheersen natuurlijke geluiden. Ook in stiltegebieden kan de stilte echter verstoord worden, bijvoorbeeld door achtergrondgeluid van snelwegen. 
Provincies leggen de grenzen van stiltegebieden vast in provinciale milieubeleidsplannen. Het streven is om de geluidbelasting in stiltegebieden lager te houden dan 40 decibel. Voor activiteiten in een stiltegebied die lawaai maken, moet ontheffing aan de provincie gevraagd worden.


Wilt u weten waar u rustig kunt fietsen of wandelen? Bekijk de stiltegebieden op de kaart. Een aantal provincies heeft ook eigen kaarten met stiltegebieden, zoals Noord-Holland en Gelderland.

laatst bijgewerkt 15 december 2015

Stilte ontspant

Een rustige omgeving kan voor ontspanning zorgen. Verblijf in een rustige omgeving biedt de mogelijkheid om van de overlast door een lawaaiige woon- of werkomgeving te herstellen.

Bij voorkeur zijn stille of rustige gebieden dicht bij huis te vinden. Zo liggen bronnen van overlast en de mogelijkheid om daarvan te herstellen, niet te ver uit elkaar en zijn ze voor veel mensen bereikbaar. Ook rustige plekken in de stad zijn daarom belangrijk.

Mensen die in een lawaaiige omgeving wonen, zoals rond Schiphol, lijken een grotere behoefte te hebben aan gebieden met rust dan mensen die thuis geen overlast ervaren.


Hinder

Bezoekers van groene recreatiegebieden storen zich aan geluiden van verkeer en industrie en van meer incidentele lawaaibronnen zoals brommers, crossmotoren en bouwactiviteiten. Hoe erg ze zich hieraan storen, hangt onder meer af van persoonlijke factoren, het soort recreatiegebied, welke activiteit ze aan het doen zijn en hoe lang het ongewenste geluid aanhoudt.

laatst bijgewerkt 15 december 2015

Wetgeving voor stiltegebieden

Het begrip ‘stiltegebied' vindt zijn oorsprong in de Wet geluidhinder (Staatsblad, 1979). Die wet omschreef stiltegebieden als ‘gebieden waarin de geluidbelasting door toedoen van menselijke activiteiten zo laag is, dat de in dat gebied heersende natuurlijke geluiden niet of nauwelijks worden gestoord'. In 1993 is het artikel over stiltegebieden in de Wet geluidhinder vervallen en is het wettelijk kader overgenomen in de Wet milieubeheer.

Tot de stiltegebieden behoren in elk geval de gebieden die in de Natuurbeschermingswet zijn aangewezen als beschermd natuurmonument of als staatsnatuurmonument en de gebieden die zijn aangewezen als verblijfplaats voor watervogels. Dit laatste is de uitvoering van de Overeenkomst inzake watergebieden van internationale betekenis, in het bijzonder verblijfplaatsen van watervogels.


Provincies wijzen stiltegebieden aan

Volgens artikel 4.9 van de Wet milieubeheer dienen de provincies eenmaal per vier jaar een provinciaal milieubeleidsplan vast te stellen. Daarin wijzen zij gebieden aan, waarin bijzondere bescherming nodig is om de kwaliteit van het milieu of aspecten daarvan te behouden: de milieubeschermingsgebieden. Bij stiltegebieden gaat het dan om het aspect stilte. Daarnaast dienen Provinciale Staten een provinciale milieuverordening vast te stellen, waarin regels zijn opgenomen die geluidhinder in stiltegebieden voorkomen of beperken (artikel 1.2).


Regels voor geluid in stiltegebieden

In stiltegebieden geldt een streefwaarde voor geluid van maximaal 40 decibel gemiddeld over 24 uur. Om de geluidbelasting in stiltegebieden onder dit geluidniveau te houden, moet er voor activiteiten een ontheffing worden aangevraagd bij de provincie. Er is geen juridisch hardere grenswaarde, omdat dit niet uitvoerbaar en handhaafbaar geacht werd.

De geluidbelasting in een stiltegebied wordt niet berekend of gemeten. De provincie kan dus niet toetsen of de geluidbelasting hoger is dan de streefwaarde. Er wordt van uitgegaan dat de streefwaarde gehaald wordt via bestemmingsplannen en het stellen van regels voor activiteiten in stiltegebieden.

laatst bijgewerkt 15 december 2015

Hoe beleeft u een stiltegebied

  • Maak zelf geen lawaai als u in een stiltegebied bent;
  • Ziet of hoort u dat in een stiltegebied de regels overtreden worden? Meldt dit dan bij de provincie;
  • Sommige natuur- en milieufederaties vragen mensen om hun ervaringen met de stilte in stiltegebieden door te geven. Zo vraagt de Natuur- en Milieufederatie in Drenthe wandelaars in stiltegebieden te luisteren naar niet-natuurlijke geluiden en op een meetformulier te registreren hoe storend ze die ervaren.

    laatst bijgewerkt 15 december 2015

Feiten en cijfers

Beschrijving van stiltegebieden in het Compendium voor de Leefomgeving (PBL).

Kaarten

Op de kaart zijn de grenzen van stiltegebieden aangegeven. Het streven is om de geluidbelasting in stiltegebieden lager dan 40 decibel te houden. Het geluid in stiltegebieden wordt niet gemeten of berekend. Er gelden bijzondere regels voor activiteiten in stiltegebieden. Er wordt van uitgegaan dat de geluidbelasting lager zal zijn dan 40 decibel, als activiteiten die lawaai maken verboden worden. Ook in stiltegebieden kan de stilte echter verstoord worden door vliegtuigen of door achtergrondgeluid van wegverkeer.

Publicaties

Herziene Handreiking omgevingslawaai die is uitgebracht door het ministerie van Infrastructuur en Milieu (de eerste versie is uitgebracht door het voormalige ministerie van VROM) in verband met Europese Richtlijn omgevingslawaai. De richtlijn is in juli 2004 geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving (in hoofdstuk IX van de Wet geluidhinder) en daarmee is de uitvoeringsfase begonnen. De Handreiking is een hulpmiddel voor alle partijen die met de uitvoering hiervan zijn belast.

In dit advies van de Gezondheidsraad wordt de stand van kennis in kaart gebracht over het mogelijke verband tussen stille gebieden en gezondheid.