Geluid

Geluid versus lawaai

Geluid is voor mensen van groot belang. Het kan heel prettig zijn als het om natuur of muziek gaat, maar hinderlijk als het langdurig hard en ongewenst is. Als geluid ongewenst is noemen we het lawaai. Lawaai in onze woonomgeving kan hinderlijk zijn en de slaap verstoren.
 Geluid kan ook leiden tot gezondheidsklachten, zoals hoge bloeddruk. Kijk hier om te zien hoeveel geluid er is bij u in de buurt.

Geluidhinder

De grootste geluidbelasting treedt op in de buurt van wegen, spoorwegen en de aan- en uitvliegroutes bij Schiphol. Wegverkeer veroorzaakt de meeste geluidhinder. Lees meer in het Compendium voor de Leefomgeving.

Maatregelen

Met gerichte maatregelen zoals het plaatsen van geluidsschermen langs snelwegen, het isoleren van woningen en aanscherping van geluideisen voor nieuwe voertuigen tracht de overheid de geluidhinder te verminderen. Ondanks deze maatregelen is de geluidbelasting nauwelijks afgenomen. Dit komt vooral door de groei van het wegverkeer en de uitbreiding van het wegennet.

Kijk onder zelf doen voor tips hoe u zich kunt beschermen tegen geluidsoverlast en hoe u zelf minder lawaai kunt maken.


Ga naar 'Kaarten' en voer uw postcode in om te kijken hoeveel verkeerslawaai er bij u in de buurt is.

Kijk hier voor een beschrijving van veelgebruikte geluidstermen en -begrippen zoals de rekenmethoden, Artikel 110g, dB, Lden, Lnight, etc.

laatst bewerkt 23 december 2015

Lawaai

In onze woonomgeving veroorzaakt lawaai vooral hinder en slaapverstoring. Bij langdurige geluidoverlast is het moeilijk om uit te rusten en te ontspannen. Voortdurende stress en slaapverstoring kan leiden tot hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Bij mensen die al lijden aan een hart- en vaataandoening kunnen de klachten verergeren. Als kinderen op school worden blootgesteld aan geluid kunnen hun leerprestaties hieronder lijden.

In een prettige geluidsomgeving zijn er weinig harde geluiden. Als er buiten geen storende geluiden zijn, vinden mensen het meestal stil of rustig. Als het geluid wel stoort noemen we het lawaai. Lawaai is geluid dat we niet willen horen. 
Of iets lawaai is, hangt af van de mens en de omstandigheden. Het geluid van een personenauto af en toe vindt bijna niemand erg hinderlijk, maar het constante lawaai bij drukke wegen is een belangrijke bron van hinder.

Veel mensen vinden het belangrijk om rust en stilte te ervaren. Er zijn aanwijzingen dat het doorbrengen van tijd op plekken met relatief weinig of geen ongewenst geluid van belang is voor onze gezondheid en welbevinden.

Hinder

Wegverkeer is de belangrijkste bron van ernstige geluidhinder, gevolgd door vliegverkeer en railverkeer (RIVM, 2011). Dit zijn de resultaten van een hinderenquête uit 2008.  Mensen is gevraagd hoe hinderlijk ze een geluidbron vinden op een schaal van 0 (helemaal niet hinderlijk) tot 10 (erg hinderlijk). Mensen die een 7 of hoger geven zijn ernstig gehinderd. Geluid van bromfietsen leidt tot de meeste hinder.

 

Hinder is een verzamelterm voor allerlei negatieve reacties zoals ergernis,  boosheid, hulpeloosheid en zich uitgeput voelen.
 Hoe erg mensen gehinderd zijn wordt niet alleen bepaald door hoe hard het geluid is. Of geluid als hinderlijk wordt ervaren hangt af van de persoon en zijn omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan ergernis over het geluidbeleid van de gemeente, het gedrag van bromfietsers, angst en geluidgevoeligheid.  In een rustige buitenwijk is een zelfde geluidniveau veel hinderlijker dan in een drukke binnenstad.

Slaapverstoring

Nachtelijk lawaai in onze woonomgeving kan de slaap verstoren: moeilijk inslapen, tussentijds wakker worden of ‘s ochtends eerder wakker worden. Slaapverstoring kan ook leiden tot een slechter humeur, vermoeidheid en een verminderd prestatievermogen de volgende dag. Ongeveer 3% van de Nederlanders heeft ernstige slaapverstoring als gevolg van wegverkeer.

Wilt u meer weten over de gezondheidseffecten van geluid? Kijk dan op de website van Volksgezondheidenzorg.

laatst bewerkt 23 december 2015

Wet geluidhinder

De Wet geluidhinder moet de burger beschermen tegen teveel lawaai. In deze wet zijn normen vastgelegd voor geluid van weg- en railverkeer en bedrijven. Er gelden voorkeurswaarden en maximaal toelaatbare grenswaarden voor de geluidbelasting aan de gevel van woningen, ziekenhuizen en scholen (de zogenaamde geluidgevoelige bestemmingen). Er wordt onderscheid gemaakt tussen bestaande en nieuwe situaties. Voor nieuwe situaties zijn de grenswaarden scherper.

De geluidbelasting wordt uitgedrukt in Lden en Lnight. Lden (Lday evening night) geeft de gemiddelde geluidbelasting over een etmaal. Bij de berekening van Lden wordt de avondbelasting zwaarder geteld dan de overdagperiode en de nachtelijke belasting weer zwaarder dan de avondperiode. Dit omdat geluid in de avond en nacht hinderlijker is dan overdag. Als er wordt gesproken over Lnight gaat het over de gemiddelde geluidbelasting van 23 tot 7 uur, maar dan zonder de straffactor voor de nacht die wel in de Lden wordt toegepast.

Gerichte maatregelen

De overheid wil de geluidhinder en slaapverstoring verminderen met een aantal gerichte maatregelen zoals het stimuleren van stillere (goederen)treinen, geluidarmere rails, het plaatsen van geluidschermen en het isoleren van woningen.

Onder de diverse tabbladen vindt u alle relevante beleidsinformatie over geluidhinder door wegverkeer, railverkeer en vliegverkeer. U vindt bij wegverkeer en railverkeer ook alles over SWUNG-1, SWUNG 2, en de EU-Richtlijn Omgevingslawaai.

Meer weten over het geluidbeleid? Kijk op de website van de Rijksoverheid: Geluidsoverlast in de wet.

Laatst bewerkt: 23 december 2015

Tips tegen geluidoverlast

Probeer lawaai zoveel mogelijk te dempen en maak zelf minder lawaai:

  • hou ramen en deuren aan de lawaaikant dicht, open ze aan de rustige kant van uw huis;
  • slaap aan de rustige kant;
  • woningisolatie houdt geluid van buiten tegen, vooral gevelisolatie en dubbel glas;
  • ventileert u te weinig vanwege het geluid? Schaf dan speciale ventilatieroosters aan die lucht wel doorlaten, maar geluid  niet;
  • zet muziek en koptelefoons niet te hard (dat levert op den duur gehoorbeschadiging);
  • maak zelf geen onnodig lawaai: denk aan buren en anderen;
  • koop stille banden voor de auto en rijd rustig;
  • koop een stille scooter of brommer;
  • toch last van lawaai? Kom in actie: ga in gesprek met de veroorzaker van het lawaai of dien een klacht in bij de verantwoordelijke instanties of de politie (zie milieuklachten.nl).

    Handreiking Burenlawaai

    Burenlawaai bederft het woongenot van veel mensen in Nederland. De overheid heeft een handreiking Burenlawaai opgesteld om intermediairs (gemeente, politie, verhuurders) een handvat te bieden bij het vinden van een oplossing voor burenlawaai. Heeft u beroepsmatig te maken met burenlawaai? Dan vindt u in de handreiking maatregelen waarmee u burenlawaai kunt aanpakken.

De informatie in de handreiking is bedoeld voor professionals, maar u kunt deze ook gebruiken als u privé last heeft van burenlawaai. U kunt de maatregelen bekijken en een keuze maken. U kunt ook eerst de ‘lessen uit de praktijk' lezen. Daar wordt het onderwerp vanuit verschillende invalshoeken benaderd. Of u kunt via een ‘advies op maat' nagaan welke maatregelen in uw situatie het geschiktst zijn. U vult hiervoor een vragenlijst in, waarna u het ‘advies op maat' krijgt.

Alles over geluidhinder en harde muziek vindt u op de website van Oorcheck.

Laatst bewerkt 08-09-2017

Feiten en cijfers

Dit rapport beschrijft de belangrijkste resultaten van het Geluidmonitorprogramma van het RIVM in 2010 voor het wegverkeer. De monitor volgt de trends in het geluid van wegverkeer op vier vaste meetpunten: De geluidmonitor volgt op enkele locaties ook de geluidbelasting van rail- en vliegtuigverkeer; voor railverkeer worden twee meetlocaties van ProRail gebruikt. De metingen worden gebruikt om trends in de geluidsemissies te volgen en te toetsen aan de Wettelijke standaard Nederlandse Reken- en Meetvoorschriften voor wegverkeer en railverkeer.


Dit rapport beschrijft de resultaten van het geluidmonitorprogramma van 2011. De resultaten worden gebruikt om trends in geluidsbelasting te monitoren en om berekeningen te valideren.

De monitor volgt de trends in het geluid van wegverkeer op zes vaste meetpunten; de A2 bij Breukelen, de A10-West bij Amsterdam, de A12 bij Voorburg, de A16 bij Breda, de A20 bij Rotterdam en de N256 bij Colijnsplaat (Zeeland).

Verder gaat dit rapport in op opties voor validatie van berekende geluidbelasting in het kader van SWUNG als onderdeel van de nieuwe wetgeving.

Staafdiagram met % woningen met geluidsbelasting door wegverkeer en railverkeer boven de 65 dB Lden in 2000, 2004, 2008 en 2010. Ook optie om figuurdata te downloaden.

Grafische weergave van het % van de bevolking dat geluidshinder ervaart, uitgesplitst naar bron (wegverkeer, vliegverkeer, railverkeer, industrie).

Instrumenten

Herziende Handreiking omgevingslawaai die is uitgebracht door het ministerie van Infrastructuur en Milieu in verband met Europese Richtlijn omgevingslawaai. De Handreiking is een hulpmiddel voor alle partijen die met de uitvoering hiervan zijn belast.


Kaarten

Op de kaart ziet u hoe hoog de geluidsbelasting door het wegverkeer op rijkswegen is gedurende een etmaal op de door u gekozen locatie. De geluidbelasting wordt uitgedrukt in de gemiddelde geluidbelasting over een etmaal (Lden). De geluidbelasting 's avonds en 's nachts is hinderlijker dan die van overdag, en wordt daarom veel zwaarder meegerekend.

Op de kaart ziet u hoe hoog de nachtelijke geluidsbelasting door het wegverkeer op rijkswegen is op de door u gekozen locatie. De geluidbelasting wordt uitgedrukt in de gemiddelde geluidbelasting over een etmaal (Lden). De geluidbelasting 's avonds en 's nachts is hinderlijker dan die van overdag, en wordt daarom veel zwaarder meegerekend.

Op de kaart ziet u welk percentage van de bevolking in de door u gekozen gemeente ernstig gehinderd is door geluid van passerende treinen.

Op deze kaart ziet u welk percentage van de bevolking in de door u gekozen gemeente ernstig gehinderd is door geluid van wegverkeer op wegen waar harder gereden mag worden dan 50 kilometer per uur.

Op de kaart ziet u hoe hoog de geluidsbelasting door het wegverkeer is. De kaart is gemaakt door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) om een landelijk beeld van de geluidsbelasting te krijgen. De geluidkaart voor wegverkeer is gebaseerd op een combinatie van modelberekeningen en verkeerstellingen voor rijkswegen, provinciale en gemeentelijke wegen.

Op de kaart ziet u hoe hoog de geluidbelasting door het treinverkeer. De kaart en de gegevens zijn afkomstig van ProRail. ProRail heeft de kaart gemaakt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur & Milieu. De geluidkaart is gemaakt in het kader van de EU geluidkartering.

Op de kaart ziet u hoe hoog de nachtelijke geluidbelasting door het treinverkeer is. De kaart en de gegevens zijn afkomstig van ProRail. ProRail heeft de kaart gemaakt in opdracht van het ministerie van Infrastructuur & Milieu. De geluidkaart is gemaakt in het kader van de EU geluidkartering.

Op de kaart zijn de grenzen van stiltegebieden aangegeven. Het streven is om de geluidbelasting in stiltegebieden lager dan 40 decibel te houden. Het geluid in stiltegebieden wordt niet gemeten of berekend. Er gelden bijzondere regels voor activiteiten in stiltegebieden. Er wordt van uitgegaan dat de geluidbelasting lager zal zijn dan 40 decibel, als activiteiten die lawaai maken verboden worden. Ook in stiltegebieden kan de stilte echter verstoord worden door vliegtuigen of door achtergrondgeluid van wegverkeer.

De geluidskaart Snelwegen (RWS) is gemaakt met een computerprogramma. Het geluid van het verkeer op de rijksweg is berekend en is op de kaart te zien door middel van verschillende kleuren (geluidsklassen). Vervolgens is berekend hoeveel woningen er in een bepaalde kleur liggen. Aan de hand van het aantal woningen is bepaald hoeveel mensen er in een geluidsklasse wonen en hoeveel mensen (erg veel) last hebben van het geluid van de snelweg.

Multimedia

Film van Rijkswaterstaat over het project SuperStil Wegverkeer (SSW) dat op een innovatieve manier het geluid van het verkeer omlaag wil brengen. Dus niet met bestaande middelen zoals geluidsschermen, maar door de oorzaak van het geluid aan te pakken. Denk bijvoorbeeld aan nog stillere wegdekken.

Publicaties

In opdracht van het ministerie van I&M heeft het RIVM in oktober 2010, een expert meeting georganiseerd over hinder door plotseling geluid (piekgeluid), en de benadering hiervan in wetenschap, beleid en in de praktijk. Doel was kennis en ideeën uit te wisselen en aanbevelingen te formuleren over situaties met kortstondige geluidpieken.
Tijdens de bijeenkomst werden voorbeelden gepresenteerd uit theorie en praktijk, bij lucht- en wegverkeer, hoge snelheidslijnen en impulsgeluid door heien en schietoefeningen. Zowel akoestische als modererende factoren kwamen aan bod, zoals de onvoorspelbaarheid van plotselinge geluiden, vertrouwen in de overheid en verwachtingen ten aanzien van toekomstige geluidniveaus.

Hierin wordt het resultaat beschreven van wat het Rijk de afgelopen vijf jaar (van 2008 tot 2013) heeft gedaan om omgevingslawaai van rijkswegen te voorkomen en/of te beperken en wordt aangegeven wat het Rijk daar de komende vijf jaar (en verder) nog meer aan gaat doen.


In dit advies geeft de Commissie ‘Geluid en gezondheid' van de Gezondheidsraad een overzicht van de stand van de wetenschap met betrekking tot de invloed van geluid op de gezondheid. Het advies bevat een evaluatie van de aanwijzingen voor het bestaan van mogelijke oorzakelijke verbanden tussen blootstelling aan geluid en bepaalde gezondheidseffecten.
Ook beschrijft de commissie trends in de mate van blootstelling aan geluid in Nederland en geeft zij schattingen van de gevolgen die deze blootstelling meebrengt voor de bevolking.

In de publicatie 'Over de invloed van geluid op de slaap en de gezondheid' beschrijft de Gezondheidsraad de effecten van nachtelijk geluid op de slaap en de gezondheid. Naast biologische reacties en de gevolgen voor gezondheid en welbevinden worden o.a. ook risicogroepen en beschermingsmaatregelen beschreven.

In dit advies doet de Commissie ‘Uniforme geluiddosismaat' van de Gezondheidsraad een voorstel voor een stelsel van maten voor blootstelling aan omgevingslawaai. Het stelsel moet dienen voor de risicobeoordeling en beleidsondersteuning met betrekking tot de schadelijke gevolgen van die blootstelling voor de gezondheid en het welzijn van mensen in de woonomgeving.