Beschikbaarheid

Een groene woonomgeving

Groen1 in de woonomgeving is belangrijk voor dagelijks gebruik en recreatie. Veel mensen gaan de natuur in om te ontspannen en bij te komen van de dagelijkse stress door te gaan wandelen, fietsen, spelen, sporten of andere mensen te ontmoeten. Hiervoor hoef je niet altijd het bos in, dit kan ook in een stadspark of plantsoen.

De afgelopen jaren is de hoeveelheid groen in en om de stad merkbaar verminderd. Vooral in de Randstad en Noord-Holland en in de grotere steden in Noord-Brabant, Limburg, de Achterhoek en Twente is er weinig openbaar groen per woning beschikbaar.

Hoeveelheid groen

Het richtgetal dat het Rijk in de Nota Ruimte aan gemeenten meegeeft voor nieuwbouwlocaties is 75 m2 groen per woning.
Als we kijken naar het openbaar groen2 dan voldeed 61% van de gemeenten in 2003 niet aan het richtgetal van 75 m2 groen per woning. In Utrecht, Rotterdam en Den Haag blijft de hoeveelheid constant op respectievelijk 36, 53 en 56 m2. In Amsterdam is de hoeveelheid groen per woning iets toegenomen van 36 naar 38 m2. Gebieden met veel groen per woning zijn Flevoland, Drenthe en de Veluwe. Daar is én veel openbaar groen én er zijn minder woningen.

Afstand tot groen

De gemiddelde afstand van huis tot openbaar groen in Nederland is ongeveer 370 meter. De laatste jaren is dit gemiddelde vrijwel gelijk gebleven.

In Friesland en Zeeland, het rivierengebied, Noord- en Zuid-Limburg is de afstand tot openbaar groen groter dan het landelijk gemiddelde.

Flevoland, grote delen van Noord-Holland, Rotterdam en de Veluwe scoren juist beter dan gemiddeld. Lees meer in het Compendium van de Leefomgeving

laatst bewerkt 18 juni, 2015

1Onder groen verstaan we al het groen van de natuur van bossen, parken, volkstuinen, sportvelden, begraafplaatsen en plantsoenen tot en met een enkele boom, een perkje, de tuin en potten op een balkon.
2Openbaar groen is groen dat voor iedereen toegankelijk is, zoals park, plantsoen, bos, natuur, en dagrecreatief terrein. Openbaar groen is onder te verdelen in kijkgroen en gebruiksgroen. Kijkgroen verhoogt het woongenot, maar heeft (in tegenstelling tot gebruiksgroen) geen recreatieve functie. De term Kijkgroen wordt ook gebruikt voor .....

Groen en ontspanning

Veel mensen gaan de natuur in om te ontspannen en bij te komen van de dagelijkse stress. Hiervoor hoef je niet altijd het bos in, dit kan ook in een stadspark of plantsoen. Een groene woonomgeving, met bomen, bloemen en plantsoenen nodigt uit tot spelen en bewegen (wandelen, fietsen, sporten) en ook tot sociaal contact.


Mensen voelen zich gezonder als er vlakbij hun huis meer groen is. In het Vitamine G-onderzoek is gekeken naar de relatie tussen groen en gezondheid. Bewoners van groene wijken voelen zich gezonder. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat kinderen meer bewegen in een groene omgeving.

Hoe vaak mensen gebruik maken van groen en hoe ze het groen waarderen, hangt af van de locatie, de hoeveelheid en de afstand tot het (openbaar) groen. Ook de kwaliteit en de bruikbaarheid van dat groen spelen een rol. Het groen iets verder weg van de woning is belangrijk voor de vrijetijdsbesteding van mensen.

Lees meer over Groen en Gezondheid.

laatst bewerkt 31-10-2013

Wat doet de overheid?

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de aanleg en het onderhoud aan al het openbaar groen in de steden en dorpen. Voor het groen om de steden en dorpen zorgen de provincies. Het Rijk stimuleert met geld en regels dat er groen wordt aangelegd.
 
Er bestaat geen vastgestelde norm voor de hoeveelheid groen per woning. Het richtgetal dat het Rijkt in het geval van nieuwbouwlocaties aan gemeenten in de Nota Ruimte heeft gegeven, is 75 m2 groen per woning.
 
De afgelopen jaren is de beschikbaarheid van groen rond de grote steden uitgebreid. Bij het aanleggen van groengebieden is er rekening gehouden met de bruikbaarheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid.
 

laatst bewerkt 5 augustus 2015

Wat kunt u als burger zelf doen?

Maak uw omgeving groener
Heeft u geen voortuin? Maak dan een geveltuintje of een boomspiegel. Zo ziet uw straat er een stuk groener en gezelliger uit.
In een straat zonder voortuinen, kunt u groen in het straatbeeld brengen door een geveltuin aan te leggen. Verwijder een rijtje tegels langs de gevel, schep het zand voorzichtig weg tot ca. 40 cm diepte en vul het gat met tuingrond. Pas op voor leidingen en kabels! Als het tuintje breder wordt dan anderhalve stoeptegel (ca 45 cm) moet u toestemming te vragen aan de gemeente. En er moet 1.2 meter (ongeveer vier stoeptegels) loopruimte tot de rand van het trottoir overblijven voor voetgangers, kinderwagens, en rolstoelen. Vraag uw gemeente naar de mogelijkheden.

Heeft u voorstellen of ideeën om groen beter bereikbaar te maken voor uw woonomgeving? Neem dan contact op met uw gemeente.
Inspiratie nodig om uw buurt groener te maken? Wandelen of fietsen zijn goede mogelijkheden om het groen in uw leefomgeving te verkennen. Routes kunt u vinden op de sites van de ANWB, Fietspad.nl, de Fietsersbond, en Wandelpad.nl.

Klachten over het groen?

Heeft u een klacht over het onderhoud of de kwaliteit van het openbaar groen? Neem contact op met uw gemeente of geef uw klacht door op Verbeter de buurt.

Wat kunt u als professional doen?

  • Leer van de ervaringen van anderen;
  • Kijk eens op de Gezondontwerpwijzer  voor inspirerende ideeën; 
  • Stimuleer en faciliteer groen zelfbeheer;
  • Houd bij de inrichting van openbaar groen rekening met de wensen van bewoners;
  • Stimuleer en faciliteer huiseigenaren om groene daken aan te leggen.

    laatst bewerkt 15 juli 2015

Feiten en cijfers

Overzicht van afstanden van gemeenten, wijken en buurten in Nederland tot bos in km.

De Gebiedendatabase bevat alle informatie over de beschermde natuurgebieden van Nederland. De Natura 2000-gebieden (Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn), Wetlands en Beschermde Natuurmonumenten, Nationale parken, Nationale landschappen en de Ecologische Hoofdstructuur.

Instrumenten

De brochure geeft inspirerende praktijkvoorbeelden over hoe groen ingezet kan worden om de gezondheid van bewoners te verbeteren. Daarbij geeft het een stappenplan om een groene en gezonde wijk te realiseren.

Stappenplan van Fonds 1818 voor basisscholen om een groen schoolplein te ontwikkelen.

Het adviespakket bestaat uit een beleidsadvies over de inzet van natuur voor gezondheid; een databank met goede voorbeelden uit de praktijk, een handreiking voor lokale bestuurders en een kennisagenda.

De handreiking Samenwerken aan Jeugd en Groen bevat projecten die bijdragen aan leefbaarheid, gezondheid en zuinig ruimtegebruik. U vindt hierin voorbeelden, tips en aanknopingspunten om de thema's jeugd en groen te verbinden.

De handleiding beschrijft typen daktuinen, technische en financiële aspecten, regelgeving en beheer.

Dit vademecum van het Belgische Agentschap voor Natuur en Bos geeft richtlijnen om een park beter toegankelijk te maken voor iedereen, met aandacht voor onder andere ontwerp, beheer en onderhoud van wandelpaden, speelzones en parkmeubilair. Het vademecum besteedt in het bijzonder aandacht aan gehandicapten.

Publicaties

In ‘Hoe groen goed doet' zijn de resultaten verwerkt van het wetenschappelijke onderzoek dat onderzoeksinstituut Alterra van Wageningen UR deed naar de effecten van groene buurtprojecten op de sociale cohesie in de wijk.

Achtergronddocument bij Balans van de Leefomgeving 2014.

Dit rapport gaat in op mechanismen die de gezondheidsbevorderende werking van natuur en groen kunnen verklaren, met aandacht voor het type groen en de werking op verschillende bevolkingsgroepen.

Brief aan de Tweede Kamer van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) over de nota van wijziging wetsvoorstel natuurbescherming, 18 juni 2014.

De overheid wil nationaal en internationaal behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit. De overheidsplannen hiervoor staan in de Uitvoeringsagenda Natuurlijk Kapitaal.

In dit verdrag zijn internationale biodiversiteitsafspraken vastgelegd.

Uit dit rapport blijkt dat meer groen in perioden van extreme hitte bijdraagt aan minder hitteoverlast in steden. Voldoende waterbergend vermogen van de bodem zorgt bij extreme hoeveelheden neerslag voor minder wateroverlast

Akkoord tussen Rijk en provincies om de verantwoordelijkheid voor het natuurbeleid over te dragen van rijk naar provincies. In dit onderhandelingsakkoord worden afspraken gemaakt over de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG). Afspraken over bevoegdheden worden opgenomen in de Wet inrichting landelijk gebied en in de Natuurwetgeving.

Brochure met voorbeelden om groenvoorzieners en beleidsmakers bij gemeenten te informeren over hoe de natuur dicht bij huis kan worden gehaald.

In het rapport ‘Ecologisch daken, daknatuur in de binnenstad Groningen' van de Rijksuniversiteit Groningen vindt u richtlijnen voor de inrichting van een ecologisch dak.