Roet

Roet

Verkeer stoot veel roet uit. De relatieve bijdrage van houtstook neemt de afgelopen jaren steeds meer toe. Roetdeeltjes zijn restproducten van (onvolledige) verbranding van koolstofhoudende brandstoffen. Langs grote wegen en in stadscentra zijn de roetconcentraties hoog. Roet is een onderdeel van fijnstof. Deze roetfractie wordt belangrijk geacht als het gaat om gezondheidseffecten.

Huidige situatie

In Nederland is naar schatting op ruim 24.000 woon- of werklocaties in steden of langs drukke wegen de hoeveelheid roet afkomstig van verkeer (dus bovenop de achtergrondconcentratie) groter dan 0,5 microgram per kubieke meter. Mensen die hier langdurig aan blootstaan, leven gemiddeld drie maanden korter dan wanneer zij niet langs die drukke weg zouden wonen. Bekijk de jaargemiddelde roetconcentratie op uw locatie voor 2013, 2014 of 2015.

Verschil roet en ultrafijnstof

Roet ontstaat als ultrafijn (kool)stof samenklontert. Ultrafijnstof kan ook andere stoffen bevatten dan roet. Het meeste ultrafijne stof komt vrij bij verbranding (houtvuren, industrie, motoren, kookdampen of sigarettenrook). Daarnaast komt ultrafijnstof ook in de lucht als gevolg van slijtage van metalen onderdelen, zoals bovenleidingen van treinen of remmen van auto's.

Trend

Steeds meer dieselauto's hebben een filter, waarmee roet effectief wordt afgevangen. Op basis van het huidige beleid wordt geschat dat de roetconcentratie de komende jaren verder daalt en in 2020 bijna zal zijn gehalveerd ten opzicht van het huidige niveau. Voor de toekomst wordt verwacht dat de belangrijkste roetbron de houtkachels zullen worden.

Laatst bewerkt: 04-04-2017

Roet en fijn stof

Kortdurende (gedurende één of meerdere dagen) hoge blootstelling aan deeltjesvormige luchtverontreiniging waaronder roet, gaat gepaard met effecten op de gezondheid van mensen die er gevoelig voor zijn. Denk aan hoesten en benauwdheid en verergering van luchtwegklachten en tijdelijke longfunctiedalingen. Kinderen, ouderen en mensen met bestaande luchtwegaandoeningen of met hart- en vaatziekten behoren tot de gevoeligste groepen. De klachten verdwijnen meestal weer zodra de concentratie van fijnstof in de lucht daalt. Ook wordt er een relatie gezien met verhoogde dagelijkse sterfte aan hart- en vaatziekten en luchtwegziekten.

Langdurige blootstelling aan roet kan leiden tot gezondheidseffecten zoals verminderde longfunctie en verergering van luchtwegklachten. Mensen kunnen ook vroegtijdig overlijden aan met name luchtwegziekten (longkanker) en hart- en vaatziekten. Omdat roet sterk aan de verkeersemissies gekoppeld is, zullen met name mensen die dicht in de buurt van drukke wegen wonen, langdurig extra worden blootgesteld aan de roetdeeltjes. Op basis van de beschikbare literatuur werd door Janssen et al. in 2011 geschat dat de levensduur van iemand die woonde op een locatie met 0,5 ug/m3 meer roet ca. 3 maanden korter was dan de levensverwachting van iemand die op een roetvrije locatie woonde.

Laatst bewerkt: 5 juli 2016

Blootstelling

Het Europese en nationale beleid is erop gericht de blootstelling van mensen aan fijnstof en stikstofdioxide te verminderen. Voor fijnstof is een grenswaarde vastgesteld, voor roet niet. Roet vormt een onderdeel van het fijnstofmengsel. De blootstelling van de bevolking wordt verminderd door grenzen te stellen aan de hoeveelheid fijnstof en stikstofdioxide die landen mogen uitstoten en door strengere emissie-eisen aan voertuigen en installaties. De strengere Europese eisen aan voertuigemissies gelden voor fijnstof, maar hebben grote invloed op de roetuitstoot.

Beleidsontwikkeling

In december 2013 heeft de Europese commissie een nieuw voorstel voor een richtlijn voor het verminderen van de uitstoot van bepaalde luchtverontreinigende stoffen, o.a. fijnstof, ingediend. Volgens dit voorstel zou Nederland de fijnstofuitstoot  (inclusief roet) voor 2030 met 38 % moeten verminderen.

Als alle voorgenomen beleidsmaatregelen succesvol worden ingevoerd, voldoet Nederland rond 2020 al grotendeels aan het reductievoorstel. Tot op heden is er met het Europees Parlement en de Europese ministerraad nog geen overeenstemming bereikt over het commissievoorstel.

Lokale verkeersmaatregelen om de blootstelling te verlagen zijn bijvoorbeeld het instellen van milieuzones, vervanging van oude auto's, verlagen van de maximale snelheden, het bevorderen van gezondere verplaatsingsvormen (lopen, fietsen), etc..

Laatst bewerkt: 5 juli 2016

Wat u zelf kunt doen tegen luchtvervuiling

U kunt ook zelf luchtverontreiniging of de effecten daarvan beperken. U kunt bijvoorbeeld kiezen voor milieuvriendelijk vervoer of voor een fietsroute langs minder vervuilde gebieden. U kunt ook besparen op het energieverbruik in huis of u kunt het stoken van vuurtjes in de tuin beperken. Milieu Centraal geeft praktische tips over hoe u zelf eventuele gezondheidsschade door luchtvervuiling kunt verminderen.

Vuur in de tuin

Een vuur stoken in uw tuin kan leuk en gezellig zijn. Vuur kan echter veel overlast en luchtvervuiling veroorzaken. Milieu Centraal zet op een rij wat wel en niet mag, en wat u kunt doen als u last heeft van andermans vuur.

Suggestie voor acties in uw eigen regio

Hier zijn enkele algemene acties genoemd. Misschien zijn er rondom de locatie die u heeft geselecteerd nog meer mogelijkheden om zelf acties te ondernemen.

Laatst bewerkt: 5 juli 2016

Feiten en cijfers

Het RIVM maakt jaarlijks kaarten met grootschalige concentraties en deposities in Nederland in het kader van natuur- en milieubeleid. De kaarten geven een grootschalig beeld van de luchtkwaliteit en depositie in Nederland en betreffen zowel recente als toekomstige jaren.
Hier kunt u de cijfers achter de kaarten downloaden om in te lezen in een GIS-applicatie.

Het RIVM maakt jaarlijks kaarten met grootschalige concentraties en deposities in Nederland in het kader van natuur- en milieubeleid. De kaarten geven een grootschalig beeld van de luchtkwaliteit en depositie in Nederland en betreffen zowel recente als toekomstige jaren.
Hier kunt u de cijfers achter de kaarten downloaden om in te lezen in een GIS -applicatie.

Actuele meetresultaten van stoffen die automatisch gemeten worden door de meetopstellingen in het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit, te weten ozon, stikstofoxiden, zwaveldioxide, fijn stof, koolmonoxide en ammoniak.

De actuele luchtmetingen van het Luchtmeetnet Amsterdam. Het luchtmeetnet, beheert door GGD Amsterdam, bestaat uit 12 meetstations die 24 uur per dag, 365 dagen per jaar de luchtkwaliteit in de gaten houden. Via het luchtmeetnet volgt de gemeente de ontwikkeling van de luchtkwaliteit.

De GGD Amsterdam publiceert ook jaarlijks een overzicht met alle metingen van het afgelopen kalenderjaar en de jaargemiddelden.

De geregionaliseerde uitstoot (emissie) van circa 350 verontreinigende stoffen in Nederland in kaart, grafiek, tabel en database voor de emissiejaren 1990, 1995, 2000, 2005, 2010, en 2011 (vastgesteld januari 2013) en de voorlopige emissies 2012 (vastgesteld augustus 2013).

De DCMR Milieudienst Rijnmond meet de luchtkwaliteit in het Rijnmondgebied. Het luchtmeetnet van de DCMR toont onder andere de concentratie van zwaveldioxide, stikstofoxide, ozon, fijnstof, benzeen en tolueen in de lucht. Stikstofdioxide en fijnstof zijn de belangrijkste vormen van luchtverontreiniging in het Rijnmondgebied. De gegevens worden automatisch verzameld en elk uur worden nieuwe metingen verricht. U kunt per meetlocatie de gemeten concentraties zien van diverse stoffen. De grafieken laten alle meetwaardes van de afgelopen week zien.

Alle Fijnstof-data van 1992 t/m 2014.

Instrumenten

De Monitoringstool is een instrument dat voor heel Nederland de luchtkwaliteit in beeld brengt op lokale schaal en voor jaren in de toekomst. De Monitoringstool wordt gebruikt in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL).

Op de kaartviewer van de Monitoringstool is het mogelijk om de rekenpunten (locatie en luchtkwaliteitconcentraties), verkeergegevens en de omgevingskenmerken te bekijken. Het betreft hier gegevens die zijn aangeleverd door de wegbeheerders in de Monitoringsronde 2010 tot en met Monitoringsronde 2012.

GGD Amsterdam geeft adviezen over locaties voor gevoelige bestemmingen. De procedure staat beschreven in GGD Advies Gevoelige bestemmingen en luchtkwaliteit.


Met het Nieuw Nationaal Model (NNM) kunnen provincies en gemeenten de verspreiding van emissies in de lucht berekenen. Het NNM wordt toegepast bij het vaststellen van de kwaliteit van buitenlucht, bijvoorbeeld voor milieuvergunningen. Het model is verwerkt in de modellen Pluim Plus (TNO) en Stacks (KEMA).

Op 5 januari 2010 is de Amsterdamse richtlijn gevoelige bestemmingen (PDF, 54 kB) vastgesteld door het gemeentebestuur van Amsterdam. Deze richtlijn is in samenwerking met Dienst Milieu en Bouwtoezicht en Dienst Ruimtelijke Ordening opgesteld en stelt eisen aan de minimale afstand van nieuw te bouwen gevoelige bestemmingen (scholen, voorzieningen voor kinderopvang, bejaarden- verzorgings- en verpleeghuizen) tot drukke wegen. Doel is om de blootstelling van kwetsbare groepen aan luchtverontreiniging te verminderen.

'GGD-richtlijn Smog en Gezondheid geeft GGD'en informatie over smog, smogregelgeving, effecten op de gezondheid en maatregelen om gezondheidseffecten te voorkomen.

De GGD-richtlijn ‘Luchtkwaliteit en gezondheid' biedt een overzicht van wetenschappelijke gezondheidsstudies, nieuwe wet- en regelgeving, meten en berekenen en de implicaties van verkeersgerelateerde luchtverontreiniging voor de gezondheid.

De richtlijn is een hulpmiddel voor de GGD'en om gemeenten te adviseren en burgers te informeren.

Kaarten

De Monitoringstool is een instrument dat voor heel Nederland de luchtkwaliteit in beeld brengt op lokale schaal en voor jaren in de toekomst. De Monitoringstool wordt gebruikt in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL).

Op de kaartviewer van de Monitoringstool is het mogelijk om de rekenpunten (locatie en luchtkwaliteitconcentraties), verkeergegevens en de omgevingskenmerken te bekijken. Het betreft hier gegevens die zijn aangeleverd door de wegbeheerders in de Monitoringsronde 2010 tot en met Monitoringsronde 2012.

Roet is een aanvullende maat om de gezondheidseffecten weer te geven van luchtverontreiniging als gevolg van verkeer. Tot nu toe zijn daar meestal de twee maten voor fijn stof (PM10 en PM2,5) voor in gebruik. Het RIVM en de DCMR hebben daarom voor het eerst de roetconcentraties op alle adressen in heel Nederland bepaald.

Actuele meetresultaten van stoffen die automatisch gemeten worden door de meetopstellingen in het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit, te weten ozon, stikstofoxiden, zwaveldioxide, fijn stof, koolmonoxide en ammoniak.

Multimedia

Deze app, ontwikkeld door GGD Amsterdam, DCMR en RIVM,  geeft smartphonegebruikers inzicht in de actuele luchtkwaliteit. Mensen met luchtwegklachten kunnen zich laten waarschuwen als een concentratie boven een zelfingestelde alarmwaarde uitkomt.

De app is beschikbaar voor iPhone en iPad in de iTunes store, voor Android smartphones bij Google Play. De zoekfunctie: Luchtkwaliteit en RIVM. Verder is er een webbased versie beschikbaar voor overige type smartphones.

Deze site bevat 5 korte films gericht op kinderen over luchtverontreiniging. De films zijn gemaakt binnen het EU project Joaquin en geven kinderen gemakkelijk te begrijpen informatie over kwaliteit van de lucht.


Engelstalige Film van Joaquin (Joint Air Quality Initiative; een EU project) waarin kinderen van de Europese school in Mol, België, de vraag "wat is luchtvervuiling?" beantwoorden.  Vervolgens legt een deskundige uit wat luchtverontreiniging is en welke factoren hieraan bijdragen.

Engelstalige film van Joaquin (Joint Air Quality Initiative; een EU project) waarin kinderen van de Europese school in Mol, België, denken aan manieren om luchtverontreiniging te voorkomen. Vervolgens vertelt de deskundige hoe de Europese Unie helpt bij het voorkomen van de luchtverontreiniging en op welke manier we allemaal kunnen bijdragen.