Natuurgeweld

Gevaren vanuit de natuur

Nederland is geen land met vulkanen, lawines, tsunami's, orkanen of zware tornado's. Toch zijn er ook in ons land diverse bedreigingen. De gevaren met een natuurlijke oorsprong die we hier behandelen, betreffen extreem weer, natuurbranden en aardbevingen. Voor achtergrondinformatie over wateroverlast en overstromingen verwijzen we naar wateroverlast en waterveiligheid.

Extreem weer

We zijn in ons land gewend aan wisselende weersomstandigheden. Soms zijn de meteorologische omstandigheden uitzonderlijk en ontstaat er serieuze overlast. Hittegolven, kou-uitbraken, dichte mist, sneeuwval, stormwinden, onweer en forse regenval; op grote schaal kan dat tot hinder leiden. Te denken valt aan een verminderde doorstroming van het verkeer (zowel op de weg als op het spoor als op zee), schade aan huizen en omvallende lading. Een enkele keer leidt extreem weer tot persoonlijke ongevallen, bijvoorbeeld wanneer iemand geraakt wordt door rondvliegend puin of in verkeersongevallen.

Natuurbranden

Een natuurbrand is een brand, waarbij de brandstof hoofdzakelijk uit vegetatie bestaat. Zo'n brand kan voorkomen in alle gebieden waar droge vegetatie voor handen is: bos-, heide-, gras-, riet- en duinvegetaties. Dorpen en woonwijken/kernen die in of naast dergelijke natuurgebieden liggen, kunnen dan gevaar lopen. Natuurbranden komen in Nederland met enige regelmaat voor. Meestal betreft het kleine natuurbranden, maar zo nu en dan hebben we te maken met grotere en onbeheersbare natuurbranden.

Aardbevingen

Nederland heeft relatief milde aardbevingen. Dat komt doordat Nederland niet bij de rand van een tektonische plaat ligt. Toch komen er regelmatig aardbevingen voor in ons land. Dat was eerst voornamelijk het geval in de omgeving Limburg. Sinds 1986 zijn er ook aardbevingen in Groningen en Drenthe. Dat komt door gaswinning in Groningen.

Een aardbeving is een trillende of schokkende beweging van de aardkorst. De meeste zijn niet of nauwelijks voelbaar, maar er kunnen bevingen zijn met grotere gevolgen. Bij een aardbeving voelt u de grond licht of hevig trillen. Dit kan enkele seconden duren. Vaak gaat het gepaard met een hard knallend geluid en het verschuiven of omvallen van voorwerpen. Ruiten kunnen breken. Ook kan er schade ontstaan aan gebouwen en infrastructuur zoals wegen, riolering en bekabeling.

Laatst bewerkt: 2 november 2017

De volgende kaarten over natuurgeweld zijn beschikbaar op de Atlas:

 

De volgende kaarten over natuurgeweld zijn beschikbaar buiten de Atlas:

 

Laatst bewerkt: 2 november 2017

Extreem weer

Tijdens regenbuien kan onweer voorkomen, zeker in de zomer. De heftigste buien kunnen ook hagel en zware tot zeer zware windstoten met zich meebrengen. Het is zaak om tijdens dergelijke hagel- en onweersbuien niet buiten te vertoeven. Jaarlijks sterven er in ons land gemiddeld 1 à 2 personen door een blikseminslag. Grote hagelstenen en zware windstoten kunnen oogsten, schuren en soms zelfs huizen, verwoesten.

Tijdens hete zomerperioden zijn oververhitting en hittestuwing mogelijk. Zeker bij ongetrainde mensen die fysieke activiteiten ondernemen. Ouderen en kinderen zijn over het algemeen gevoeliger dan andere leeftijdsgroepen voor hoge temperaturen. Zowel in de zomer als in de winter kan onderkoeling optreden. In de zomer kan een hete dag met een onverwachte onweersbui de temperatuur fors laten kelderen. De natte kleding in combinatie met de scherpe temperatuurdaling kan gevaarlijk uitpakken. Net zoals een plotselinge sneeuwbui bij een slecht geklede wandelaar doet.

Door mist en gladheid is er een grotere kans op ongelukken op de weg.

Natuurbranden

Een natuurbrand kan recreanten in het gebied verrassen. Het vuur kan ze insluiten. In een droge periode kan een natuurbrand zich snel en onvoorspelbaar ontwikkelen.  De impact van een onbeheersbare natuurbrand kan zeer groot zijn. Meerdere mensen (bewoners, recreanten, werknemers, hulpverleners) kunnen worden blootgesteld aan de brand zelf of aan de rookontwikkeling ervan.

Aardbevingen
De zwaarste aardbeving in Nederland was op 13 april 1992 en had het epicentrum bij Roermond. De kracht was 5,8 op de schaal van Richter. Aardbevingen in ons land hebben veelal een kracht van 1 à 2 tot maximaal 4 op de schaal van Richter. De schade van de zwaarste bevingen bestaat veelal uit scheuren in muren, klemmende deuren, kapotte dakgoten en gebreken in rioleringen en andere leidingen.

Een andere vorm van schade is mentale schade. Veel van de mensen met aardbevingsschade aan hun huis, voelen zich in hun huis niet meer veilig of op hun gemak. Schade kan dus leiden tot gezondheidsklachten. Groningers die meerdere keren schade hebben gehad na gaswinning, hebben anderhalf keer zoveel last van slapeloosheid, irritatie, concentratieproblemen en lichamelijke klachten als Groningers zonder schade. Ruim 4000 bewoners uit de hele provincie vulden vragen in over de waardering van hun leefomgeving, de ervaring met aardbevingen en schade melden, het gevoel van veiligheid en psychische en lichamelijke gezondheid. In opdracht van de Nationaal Coördinator Groningen werkte de Rijksuniversiteit Groningen daarvoor samen met onder andere de GGD en de Veiligheidsregio. De klachten die optreden bij 14 procent van de Groningers met meervoudige schade zijn prikkelbaarheid, buik-of maagklachten, spier- of gewrichtsklachten, hartkloppingen of negatieve gevoelens zoals neerslachtigheid of een gebrek aan controle over hun leven.

Laatst bewerkt: 2 november 2017

Extreem weer

Het KNMI waarschuwt als het weer een risico is, om bij te dragen aan een veilig en bereikbaar Nederland. Het KNMI geeft diverse waarschuwingen uit, voor regen, gladheid, sneeuw, onweersbuien, windstoten, hitte en kou, slecht zicht en hozen. De waarschuwingen worden per regio (vaak provincies) uitgegeven. Deze waarschuwingen gaan in kleurcodes. Code geel staat voor ‘wees alert'. Deze waarschuwing verschijnt op zijn vroegst 48 uur voordat het weerverschijnsel met een zekerheid van minstens 60 procent kan optreden. Code oranje betekent: ‘wees voorbereid'. Deze waarschuwing verschijnt op zijn vroegst 24 uur voordat het weerverschijnsel met een zekerheid van minstens 60 procent kan optreden. Code rood staat voor: ‘onderneem actie'. Dit weeralarm wordt uitgegeven bij een mogelijk grote impact van het weer op de samenleving en verschijnt op zijn vroegst 12 uur voordat het weerfenomeen kan optreden.

Tijdens extreem weer coördineert de gemeente de hulpdiensten. Als het gaat om een grote impact, dan is de veiligheidsregio aan zet. Gemeenten en Rijkswaterstaat zijn verantwoordelijk voor gladheidsbestrijding op de weg, Prorail zorgt voor begaanbare perrons en spoorwegen.

Hitteplan

Het RIVM en het KNMI hebben samen met andere partijen een Nationaal hitteplan opgesteld. Hiermee brengen ze zorgverlenende organisaties snel op de hoogte van de kans op een langdurige periode van warm weer, zodat deze op tijd maatregelen kunnen nemen.

Natuurbranden

Een natuurbrand vergt een goede samenwerking tussen brandweer, gemeenten, defensie, terreinbeheerders, recreatieondernemers, boeren, loonwerkbedrijven, politie en de geneeskundige hulpverlening. Dit wordt gecoördineerd door de veiligheidsregio.

Aardbevingen

Het KNMI registreert alle seismische activiteit in Nederland. Waarschuwingen worden niet gegeven. Wel worden alle waarnemingen in seismogrammen en shakemaps vertaald.

Aansprakelijkheid en verzekeringen

Je kunt je verzekeren tegen de gevolgen van natuurrisico's. Maar kijk goed in de polisvoorwaarden wat wel en niet verzekerd is. Je moet je eigendommen bijvoorbeeld wel goed onderhouden hebben.

Laatst bewerkt: 2 november 2017

Bij hitte:

  • Drink veel.  Houd het vooral bij water en drink minimaal twee liter per dag
  • Kleed je luchtig, kies bij voorkeur voor kleding die goed ademt: katoen en linnen bijvoorbeeld
  • Vermijd zware inspanning
  • Vermijd de warmste uren van de dag
  • Houd het koel in de auto en laat geen dieren en kinderen achter in de auto, ook niet voor heel even.

Let op uw kwetsbare buurtgenoten

Bij onweer:

  • Blijf bij voorkeur binnen, of ga in de auto zitten.
  • Ga niet onder de douche staan als de onweersbui overtrekt, u kunt een schok krijgen.
  • Toch in het open veld? Ga gehurkt zitten met de voeten tegen elkaar als de bui overtrekt.


Bij een natuurbrand

  • Bel 112 en geef je locatie door.
  • Probeer de brand niet zelf te blussen
  • Loop haaks op de richting waar de brand vandaan komt.
  • Een veilige plaats bij een natuurbrand is de openbare weg of bebouwde kom.
  • Voorkom natuurbranden door geen sigarettenpeuken of ander afval weg te gooien in de natuur.

 

Bij een aardbeving

  • Blijf uit de buurt van ramen, spiegels en buitenmuren
  • Bescherm, indien nodig, uw hoofd met uw armen
  • Check uzelf en anderen op verwondingen. Bel bij twijfel 112

 

Laatst bewerkt: 2 november 2017