Veiligheid

Risicocommunicatie

Na de vuurwerkramp in Enschede in 2000 besloot het toenmalige kabinet dat risico's van ongevallen met gevaarlijke stoffen beter in beeld moesten worden gebracht en dat iedereen in Nederland over deze risico's in zijn eigen woonomgeving moest worden geïnformeerd.

De kans dat een grote ramp ook daadwerkelijk plaatsvindt, is door voorzorgsmaatregelen buitengewoon klein. Waar een bepaald gevaar ophoudt, is echter niet vooraf aan te geven. Zo is bijvoorbeeld bij het vrijkomen van een giftig gas, de gevaarsafstand afhankelijk van weersomstandigheden. Wind blaast de giftige stoffen immers een bepaalde kant op. Daarom zijn de deskundigen voorzichtig in hun schatting van de gevaarsafstand.


Typen rampen

Er zijn achttien typen rampen gedefinieerd. Hiervan zijn er dertien aan een specifieke locatie gebonden. Deze zijn op de risicokaart te zien: ongeval met gevaarlijke stoffen, transport gevaarlijke stoffen, luchtvaartongeval, kernongeval, ongeval op het water, verkeersongeval op land, tunnelongeval, overstroming, natuurbrand, aardbeving, verstoring openbare orde en paniek in menigten, brand in grote gebouwen en instorting grote gebouwen.

De vijf typen rampen die niet op de kaart worden getoond zijn: bedreiging van de volksgezondheid (bijvoorbeeld door besmet voedsel), ziektegolf, extreme weersomstandigheden, uitval van nutsvoorzieningen en een ramp op afstand.

In de Handreiking Regionaal Risicoprofiel (2009) van de Veiligheidsregio's wordt inmiddels een andere typering van rampen gehanteerd. In plaats van achttien ramptypen definieert de Handleiding nu zeven crisistypen. In de Risicokaart is deze aanpassing echter nog niet doorgevoerd.

laatst bewerkt 7 juli 2015

Veiligheidsrisico

In tegenstelling tot de gevolgen van andere milieublootstellingen, wordt het veiligheidsrisico vooral uitgedrukt in het aantal doden dat valt bij een incident. Het gaat daarbij om sterfte in de directe omgeving als direct gevolg van het incident. Hoe groter het aantal doden, des te meer maatschappelijke ontwrichting, leed en emoties. Ook in beleid worden alleen normen gesteld aan het aantal doden, maar er zijn ook andere gezondheidseffecten mogelijk, zoals bijvoorbeeld bezorgdheid onder de bevolking over risico's.


Risicobeleving

Vaak is er een verschil tussen een feitelijk risico en de maatschappelijke beleving van een risico. Karakteristieken van risico's die bij burgers tot bezorgdheid leiden, zijn de mogelijk grote schade, het grote aantal gewonden en doden, de mogelijke ernst van een gebeurtenis, de (on)bekendheid met het risico, de geringe beheersbaarheid en de (on)vrijwilligheid van blootstelling.

Hoewel de kans om slachtoffer te worden van een ramp in Nederland bijzonder klein is, is de maatschappelijke angst voor een ramp toch groot. De beleving van een risico komt dus niet altijd overeen met het feitelijke risico. Incidenten en rampen hebben een grote invloed op de beleving en acceptatie van risico's.

laatst bewerkt 7 juli 2015

Situatie

De overheid is verplicht om informatie over mogelijke risico's te geven. Er is daarom beschreven wat deze risico's precies zijn, welke gevaren u zou kunnen lopen en welke bescherming mogelijk is bij een calamiteit. U vindt al deze gevaren in de vorm van plattegronden en teksten op de risicokaart.

De overheid voert uiteraard ook beleid om de risico's voor de omgeving van een vliegveld, een bedrijf of van een transport van gevaarlijke stoffen aan te pakken. Dit beleid valt onder de noemer 'externe veiligheid'. Voor deze externe veiligheid is een aantal wetten en regelingen opgesteld:


Regeling provinciale risicokaart

In een ministeriële regeling zijn nadere, algemeen verbindende voorschriften voor de risicokaarten opgenomen. Er wordt in beschreven welke kwetsbare objecten en risicovolle situaties op de risicokaart moeten worden getoond. Ook zijn regels opgenomen voor de productie, het beheer en de vormgeving van de risicokaart, zodat de risicokaarten van alle provincies een uniform uiterlijk hebben en hetzelfde werken. De provincies maken en beheren de risicokaarten voor de inwoners. De gegevens zijn afkomstig van gemeenten, Rijk en provincies zelf. Om de risicokaart verder te ontwikkelen, werken provincies samen met gemeenten, het ministerie van Infrastructuur en Milieu en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Registratiebesluit externe veiligheid

Met het Registratiebesluit Externe Veiligheid wordt de overheid verplicht risicosituaties rond gevaarlijke stoffen te registreren.

Onder het Registratiebesluit externe veiligheid vallen bedrijven met gevaarlijke stoffen die bij vrijkomen door een ongeval een grote impact voor de omgeving kunnen hebben. Dit zijn vooral bedrijven waarvoor het ministerie van Infrastructuur en Milieu specifieke veiligheidsregelgeving heeft opgesteld. Op grond van de Regeling provinciale risicokaart moeten ook bedrijven die bij een ongeval met gevaarlijke stoffen een minder grote impact naar de omgeving hebben, op de kaart gezet worden. Bij deze bedrijven is bijvoorbeeld de hoeveelheid van de gevaarlijke stoffen beperkt, maar deze bedrijven blijven wel van belang voor de hulpdiensten.

Wet milieubeheer

Bedrijven hebben een milieuvergunning nodig als ze gevaarlijke stoffen willen gebruiken of opslaan. De Wet milieubeheer bepaalt aan welke voorwaarden een bedrijf moet voldoen om een vergunning te krijgen. In de toekomst zal de nieuwe omgevingswet de wet milieubeheer gaan vervangen.


Wet veiligheidsregio's

Op 1 oktober 2010 is de Wet veiligheidsregio's in werking getreden. Met deze wet worden brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, de rampenbestrijding en crisisbeheersing samengebracht in één organisatie.

laatst bewerkt 4 augustus 2015

Wees voorbereid

Een noodsituatie komt altijd onverwacht. Zorg daarom dat u goed bent voorbereid. Dat kan op verschillende manieren:
  • Stel een noodpakket samen.
  • Informeer uzelf over de mogelijke risico's in uw omgeving via de Risicokaart . Daar staat per risico beschreven wat het gevaar is, welke veiligheidsmaatregelen er zijn en wat u zelf kunt doen.
  • Stel de frequentie van uw regionale omroep in op radio en/of televisie. In geval van nood heeft deze de officiële rol van noodzender.
  • Volg een EHBO-cursus. Als er iets gebeurt, kunt u uzelf en anderen helpen.
  • Zijn er in uw omgeving mensen die extra hulp nodig hebben tijdens een noodsituatie? Bespreek met hen wat je voor hen kunt doen. 

    laatst bewerkt 8 juli 2015

Feiten en cijfers

Grafische weergave van de veiligheid van waterkeringen (o.a. primaire keringen, dijken en duinen) en de veiligheidsnormen van waterkeringen. De figuurdata zijn te downloaden.

Instrumenten

Deze handreiking biedt de veiligheidsregio's een uniforme methodiek om een risicoprofiel op te stellen.

De Veiligheidseffectrapportage (VER) maakt de veiligheidsrisico's van ruimtelijke plannen en bouwplannen inzichtelijk. De rapportage bestaat uit een aantal activiteiten, gekoppeld aan het plannings- en bouwproces. De VER beperkt zich dus niet tot een eenmalige activiteit of een eenmalig rapport: de uitvoering ervan loopt mee gedurende het gehele ruimtelijke plan. De VER-modules gaan gelijk op met de bouwfasen van een project.

Digitaal beleidsinstrument waarmee u een bewuste bestuurlijke verantwoording van het groepsrisico kunt maken. Het instrument ondersteunt specialisten en professionals die zich voorbereiden op de besluitvorming over het vestigen of uitbreiden van risicovolle bedrijven, ruimtelijke ontwikkelingen en het vervoer van gevaarlijke stoffen.

Berekent voor standaardsituaties het groepsrisico bij lpg-tankstations.

supplement op het eerder uitgebrachte document ‘handreiking verantwoordingsplicht groepsrisico'.

 

In dit supplement wordt ingegaan op:
-verantwoorden als vorm van een ‘goede ruimtelijke ordening'
-de ruimtelijke besluiten waarbij de verantwoordingsplicht van toepassing is.

Deze handreiking van het Ministerie van VROM is bedoeld voor diegenen die te maken krijgen met de verantwoordingsplicht rondom groepsrisico's. Op de website www.groepsrisico.nl vindt u ondersteunende informatie bij de Handreiking, zoals voorbeelden.

Een handreiking voor wie bestemmingsplannen opstelt. In dit handboek staan handvatten voor (adviseurs van) gemeenten om buisleidingen passend vast te leggen in bestemmingsplannen. Relevante wetten, beleidsnota's, circulaires, richtlijnen en handleidingen komen daarbij aan de orde.

Stuit u op knelpunten bij het verankeren van externe veiligheid in ruimtelijke plannen? In de handreiking ‘Naar een veilige bestemming' legt de VNG u via werkstappen uit, hoe u hiermee kunt omgaan. Daarnaast leest u in deze brochure hoe een ‘goede ruimtelijke ordening' kan zorgen voor een balans tussen risicovolle activiteiten en de omgeving. Deze handreiking is bedoeld voor opstellers van bestemmingsplannen.

Deze handreiking is geschreven voor allen die betrokken zijn bij brandweeradvies in het kader van externe veiligheid. In de handreiking vindt u handvatten om het brandweeradvies goed te gebruiken in de verantwoording van het groepsrisico, met aandacht voor een veilige ruimtelijke inrichting. In het 'Good practices'-document werken de schrijvers het stappenplan uit zoals ze dit in de handreiking hebben beschreven. Aan de hand van een voorbeeldcasus leest u inhoudelijk en procesmatig hoe iedere stap uitgevoerd wordt, en met welk resultaat.

Samen met TNO heeft het RIVM twee methoden uitgewerkt om in een bepaald gebied de kans op een ongeval met een groot aantal slachtoffers (het groepsrisico) inzichtelijker te maken. Het uitgangspunt is een gebiedsgerichte benadering. In dit rapport leest u, hoe u de methoden kunt toepassen.

Deze toolbox is bedoeld voor professionals in externe veiligheid die een beleidsvisie willen opstellen. De box bestaat uit vier stappen: voorbereiding, nulmeting, beleidsvisie en uitvoeringsprogramma. Deze stappen kunt u afzonderlijk gebruiken. Bij elke stap vindt u tips en tricks. Ook leest u bij elke stap hoe u deze kunt borgen. In alle stappen staan rode links naar achtergrondinformatie, handige tabellen en voorbeelden. Al dit materiaal kunt u ook los van de systematiek van de toolbox gebruiken.

De helpdesk externe veiligheid adviseert het bevoegd gezag over specialistische technische en inhoudelijke aspecten bij de uitvoering van het externe veiligheidsbeleid.
Antwoorden op vragen die vaak aan de helpdesk worden voorgelegd, zijn te vinden in de bibliotheek bij de veelgestelde vragen. Soms zijn dit informatiebladen, soms hulpmiddelen bij het berekenen van risico's. 

Infopunt Veiligheid is het centrale informatieloket binnen het fysieke veiligheidheidsdomein. Infopunt Veiligheid beantwoordt vragen en ontwikkelt dossiers op het gebied van fysieke veiligheid. De informatievoorziening is professioneel en onafhankelijk en voor iedereen toegankelijk. Infopunt Veiligheid is een verbindingspunt, de brug tussen de beroepsbeoefenaars fysieke veiligheid aan de ene kant en de vakspecialisten aan de andere kant. Het infopunt wijst daarnaast de weg naar andere instanties en bronnen om de vragensteller te helpen bij zijn vragen. Infopunt Veiligheid is een onderdeel van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV).

Publicaties

Deze wet bepaalt de taken van het bestuur van een veiligheidsregio en stelt een aantal basiseisen aan de organisatie van de hulpdiensten en de kwaliteit van het personeel en het materieel. 

Wet- en regelgeving omtrent de totstandkoming van de provinciale risicokaart.

supplement op het eerder uitgebrachte document ‘handreiking verantwoordingsplicht groepsrisico'.

 

In dit supplement wordt ingegaan op:
-verantwoorden als vorm van een ‘goede ruimtelijke ordening'
-de ruimtelijke besluiten waarbij de verantwoordingsplicht van toepassing is.

Deze handreiking van het Ministerie van VROM is bedoeld voor diegenen die te maken krijgen met de verantwoordingsplicht rondom groepsrisico's. Op de website www.groepsrisico.nl vindt u ondersteunende informatie bij de Handreiking, zoals voorbeelden.

De publicatiereeks is een handreiking voor bedrijven die gevaarlijke stoffen produceren, transporteren, opslaan of gebruiken en voor overheden die belast zijn met het toezicht op deze bedrijven en de vergunningverlening.

Kennisbank met links naar andere bestaande informatiebronnen op het gebied van externe veiligheid. Ook vindt u hier een digitaal overzicht van actuele ontwikkelingen en van de belangrijkste wet- en regelgeving per thema. Daarnaast kunt u op deze website praktijkvoorbeelden lezen. Tot slot vindt u in de kennisbank informatie over diverse kennistafels en over trainingen en opleidingen op het gebied van externe veiligheid.