Water

Nederland Waterland

Nederland is een waterland. Er is altijd wel een rivier, een beek, een stadsgracht, een vijver of een slootje in de buurt. Dat water wordt voor allerlei doeleinden gebruikt, bijvoorbeeld als drinkwater, voor transport, recreatie, landbouw en visserij en als koelwater in de industrie.
 
De beschikbaarheid van voldoende, schoon en gezond water is van levensbelang voor de mens én de natuur. De kwaliteit van het oppervlakte-, grond-, drink- en zwemwater beïnvloedt de gezondheid van de mens en het milieu. Andersom hebben economische en recreatieve activiteiten van mensen invloed op de waterkwaliteit.
 
Water kan ook overlast veroorzaken of gevaar opleveren. Het komt steeds vaker voor dat bij hoosbuien zoveel neerslag valt, dat het riool de hoeveelheid water niet meer aan kan. Straten, tunnels en huizen komen dan blank te staan. Dit noemen we wateroverlast. Bij overstromingen stroomt er water vanuit de zee of vanuit rivieren en kanalen het land op. Dit kan grote gevolgen hebben voor de mens en voor de economie.
 

Maar wanneer er te weinig water van goede kwaliteit beschikbaar is, ontstaat er ook schade. Bijvoorbeeld in de land- en tuinbouw, de scheepvaart en het natuurbeheer.

 

laatst bijgewerkt 6 oktober 2017

Gezondheid en water

Mensen en de natuur hebben voldoende water van een goede kwaliteit nodig. Bijvoorbeeld als drinkwater en water voor de landbouw of recreatie.
 
Verontreinigd water kan ziektes veroorzaken. Het drinkwater in Nederland voldoet aan hoge wettelijke kwaliteitseisen. Het water is schoon en veilig om te drinken. Drinkwaterbedrijven controleren continue de kwaliteit van het drinkwater. Waterschappen, Rijkswaterstaat en provincies houden de kwaliteit van officiële zwemplaatsen en ander oppervlaktewater in de gaten. Waterschappen zuiveren het rioolwater.
 
Water werkt ontspannend en verkoelend. Daarom leggen gemeenten water aan in woonwijken en wijzen provincies elk jaar officiële zwemwaterlocaties aan waar veilig gezwommen kan worden. Veel mensen zoeken water op om te recreëren, bijvoorbeeld om te watersporten of te vissen.
 
Nederland is een laaggelegen land. Overstromingen zijn een reëel risico, met grote gevolgen voor mensen en de economie. Nederland heeft strenge normen voor dijken en zeeweringen. De kans op een overstroming is klein.
 
Bij hoosbuien kan wateroverlast ontstaan. In sommige wijken kan dan (vies riool-)water op straat, in tuinen of in huizen terecht komen.
 
Langdurige droogte kan leiden tot schade aan de natuur en landbouw.

laatst bijgewerkt 6 oktober  2017 

Betrokken overheden bij waterbeheer

In de Waterwet staan de verantwoordelijkheden van de verschillende overheden die betrokken zijn bij het waterbeheer. Dit zijn:
 

Rijksoverheid

De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het nationale beleid en landelijke maatregelen. Daarnaast is het Rijk verantwoordelijk voor de normen voor waterveiligheid van de primaire waterkeringen. Dit zijn dijken en duinen die het land beschermen tegen water uit zee en de grote rivieren.
 
Rijkswaterstaat (RWS) voert namens de Rijksoverheid het beheer uit. Rijkswaterstaat beheert de grote wateren, zoals de zee en de rivieren. RWS waarschuwt de verantwoordelijke overheden op tijd voor hoogwater of storm op zee. Daarnaast onderhoudt RWS een deel van de dijken, dammen, stuwen en stormvloedkeringen. Ook beschermt RWS de kust en geeft het rivieren meer ruimte. Bijvoorbeeld door uiterwaarden te verdiepen en nevengeulen aan te leggen.
 

Provincies

De provincie is verantwoordelijk voor de vertaling van het nationale waterbeleid naar regionale maatregelen. Voor een deel van het waterbeheer heeft de provincie operationele taken. Bijvoorbeeld bij de onttrekking van grondwater uit de bodem. Het beheer van de grondwaterkwaliteit ligt ook bij de provincie.
 

Waterschappen

Waterschappen zijn verantwoordelijk voor de regionale wateren, zoals kanalen, beken en poldervaarten. Ze zorgen er bijvoorbeeld voor dat het water schoon is zodat de visstand op peil blijft. Waterschappen beschermen het land tegen overstromingen: zij beheren de regionale keringen en een deel van de primaire keringen. Daarnaast zorgen zij ervoor dat landbouwers voldoende water hebben voor hun gewassen, maar ook niet te veel. Ook zorgen ze voor zuivering van afvalwater.
 

Gemeenten

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het grondwater in stedelijk gebied. Ook zorgt de gemeente voor de afvoer van afvalwater en overtollig regenwater via de riolering.
 

Nationaal Waterplan

Het Nederlandse waterbeleid staat in het Nationaal Waterplan 2016-2021. Het Nationaal Waterplan richt zich op bescherming tegen overstromingen, voldoende en schoon water en diverse vormen van gebruik van water. Ook worden de maatregelen genoemd die hiervoor worden genomen.
 

laatst bijgewerkt 19 januari 2017
Op de website Ons Water vindt u allerlei tips om van water te genieten en om het water schoon en veilig te houden. Wees bijvoorbeeld zuinig met water, vang water op in de eigen tuin en spoel vet en chemicaliën niet door het riool. Ook kunt u er zien hoe hoog het water komt bij u in de straat bij een eventuele overstroming en aan welke projecten de overheid in uw omgeving werkt aan schoon en veilig water.
 
Is er iets niet in orde met het water? Meldt het aan de overheid. Dit kan centraal op Meldpunt Water.
 
 

laatst bijgewerkt 19 januari 2017

Feiten en cijfers

De klimaatscenario's van het KNMI geven aan welke klimaatveranderingen in Nederland in de toekomst plausibel zijn. Ze zijn gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten. De KNMI'14-klimaatscenario's laten een beeld zien van hogere temperaturen, een sneller stijgende zeespiegel, nattere winters, hevigere buien en kans op drogere zomers.

Factsheet van Waterrecreatie Nederland over de waarde van watersport voor de Nederlandse economie (peiljaar 2015).

Instrumenten

Het doel van het  Handboek Water is voor de praktijk inzichtelijk maken wat de wet- en regelgeving voor het waterbeheer inhoudt. Er wordt niet alleen toegelicht welke wetgeving men waarvoor moet gebruiken. Ook de rolverdeling en de verantwoordelijkheden van de verschillende spelers komen aan bod. Het handboek water is voortdurend in ontwikkeling. Het ministerie van IenW is initiatiefnemer. In de ontwikkeling zijn ook de UvW, de VNG en het IPO betrokken.

Het Waterkwaliteitsportaal (WKP) verzamelt, beheert en ontsluit gegevens voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) en maakt het mogelijk om een consistent beeld te presenteren van de Nederlandse waterkwaliteit. De Atlas Leefomgeving laat binnen het onderwerp Waterkwaliteit een deel van de kaarten uit het WKP zien.

Altijd de nieuwste feiten over klimaat en waterbeheer
Hoe beschermen we Nederland tegen de gevolgen van klimaatverandering, en hoe spelen we in op de effecten daarvan: langdurige droogte, extreme neerslag, hoge rivierafvoeren en toenemende verzilting?
De Deltafacts van STOWA zijn online kennisdossiers met een korte en krachtige samenvatting van de ‘state of the art' kennis over een bepaalde kennisvraag op het snijvlak van waterbeheer & klimaatverandering.
 

Kaarten

Het project Veiligheid Nederland in Kaart (VNK2) analyseerde de overstromingsrisico's in Nederland. Met een innovatieve methode koppelde het overstromingskansen aan de overstromingsgevolgen uitgedrukt in economische schade en aantallen slachtoffers. Eind 2014 is het project afgerond. De kennis uit VNK2 blijft tot 2017 beschikbaar.

Rijkswaterstaat levert actuele waterdata over verschillende onderwerpen. Hierbij kunt u denken aan informatie over waterstanden, watertemperaturen, golfhoogtes en windsnelheid.

Het Waterkwaliteitsportaal (WKP) verzamelt, beheert en ontsluit gegevens voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) en maakt het mogelijk om een consistent beeld te presenteren van de Nederlandse waterkwaliteit. De Atlas Leefomgeving laat binnen het onderwerp Waterkwaliteit een deel van de kaarten uit het WKP zien.

Het Waterlabel is bedacht door het genootschap "De Waag" en geïnitieerd door de drie gemeenten Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Het Waterlabel geeft weer hoe goed een huis regenwater vasthoudt dan wel afvoert naar het riool. Het gebruikt daarbij dezelfde maatlat als het energielabel (van A tot G). Voor de aangesloten gemeenten zijn gegevens verzameld uit het Kadaster en luchtfoto's. De gegevens zijn automatisch verzameld en geven daarom slechts een indruk van de praktijk. Wanneer u de gegevens voor uw perceel in detail invult en opslaat, ziet u vanzelf het Waterlabel dat op uw gebouw van toepassing is.

De Klimaateffectatlas zet (toekomstige) dreigingen van overstromingen, wateroverlast, droogte en hittestress op de kaart. Vul uw gemeentenaam in en bekijk wat er speelt in uw gebied. De atlas wordt actueel gehouden door een netwerk van kennisinstellingen en adviesbureaus.

De Bestrijdingsmiddelenatlas geeft op grond van meetgegevens van regionale waterbeheerders een landelijk beeld van de bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater. De atlas biedt u antwoord op onder andere de volgende vragen:

  • Waar zijn bestrijdingsmiddelen in oppervlaktewater gemeten?
  • Waar en wanneer zijn normen voor een stof overschreden?
  • Wat zijn de belangrijkste probleemstoffen?

Multimedia

Beeldbank van de Vereniging van waterbedrijven in Nederland (Vewin), met daarin video's en afbeeldingen over de activiteiten van drinkwaterbedrijven.

Film van de Vereniging van waterbedrijven in Nederland (Vewin) over de productie van drinkwater en de activiteiten van drinkwaterbedrijven in Nederland. Hoofdstukken: 1. Zo maak je drinkwater (1.19); 2. Bedreigd water (7.07); 3. Nieuw water (10.00); 4. Water voor vandaag en morgen (11.50); 5. Internationaal water (13.05); 6. Veilig water (15.35).

Publicaties

Deze visie is ontwikkeld door de waterrecreatiesector. Betrokken organisaties zijn de ANWB, het Watersportverbond , Sportvisserij Nederland, het Nederlands Platform voor Waterrecreatie, HISWA Vereniging en Stichting Recreatietoervaart Nederland (SRN). Bij de totstandkoming zijn verder de publieke partners van SRN – de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg, de Unie van Waterschappen, het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat – betrokken.

"De belangstelling voor waterrecreatie groeit nog steeds en daarmee ook de wens de unieke mogelijkheden van Nederland verder te ontwikkelen en benutten. In een land met volop plannen en nieuwe regels vraagt dat niet alleen om een sterke visie, maar ook om een sector die gemotiveerd en geïnspireerd samenwerkt. De toename van recreatief watergebruik maakt nieuwe voorzieningen, extra ruimte en een betere toegankelijkheid van water noodzakelijk. Om ‘Nederland waterrecreatieland' mogelijk te maken is het essentieel om bestaande geldstromen te borgen en nieuwe financieringsmogelijkheden te creëren."