Milieu-effecten stoppen niet bij de grens

Op veel gebieden vindt er samenwerking met Duitsland plaats. Er wordt ook hard gewerkt aan grensoverschrijdend kaartmateriaal. Dat is nog een hele uitdaging.

14-12-2017 | 7:17

Foto bij Milieu-effecten stoppen niet bij de grens

"Als ik noordwaarts kijk, kijk ik naar Nederland. Maar ik ben niet in België. Rara waar ben ik?" Nou, bijvoorbeeld in westelijk Noordrijn-Westfalen. Dat stukje waar Duitsland en Nederland enigszins om elkaar heen kringelen. Dichtbij en mentaal toch vaak ver weg. Terwijl een overstroming zich niet aan grenzen houdt. Net zoals effecten van luchtvervuiling of geluid tot over beide grenzen rijken.

Atlas en Umweltportal

Er wordt al op heel wat gebieden samen opgetrokken met Duitsland. Zo werken de vier oostelijke provincies van Nederland op milieugebied al jaren samen met de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. Het gaat dan om Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel. Eén van die samenwerkingsverbanden gaat over grensoverschrijdend kaartmateriaal. De Atlas Leefomgeving en de Atlas Natuurlijk Kapitaal werken daarbij samen met de ‘Atlas' van Noordrijn-Westfalen: het Umweltportal. Net als de Atlas Leefomgeving is dit Duitse geodata-portaal een uitwerking van het Verdrag van Aarhus. Deze Europese overeenkomst verplicht landen milieu- en gezondheidsinformatie voor iedereen toegankelijk te maken.

Tussen Nederland en Duitsland is afgesproken dat zij bij grote projecten elkaar inlichten. Dit betreft projecten waar een MER-verplichting voor geldt (het opstellen van een Milieu Effect Rapportage). Over alle MER-plichtige projecten binnen een afstand van vijf kilometer van de grens wordt het buurland (het betreffende bevoegde gezag ) geïnformeerd. Dit gebeurt ook als het project op grotere afstand van de grens wordt gerealiseerd, als er daardoor belangrijke nadelige milieugevolgen in het buurland kunnen ontstaan. Ook voor heel veel andere zaken is het gewoon handig om van elkaar te weten wat er speelt. Zeker als zijnde grensbewoners.

Grensoverschrijdend

De inwoner van NoordRijn-Westfalen kan voor kaartinformatie over de leefomgeving terecht op het Umweltportal. De Nederlander kan bijvoorbeeld op de Atlassen heel veel data vinden. De aanbieders van deze data kappen echter de informatie nog af bij de grens. Geluidscontouren rond wegen stoppen bij de grens, net als fijnstofkaarten en aangewezen natuurgebieden. Dat afkappen gaat soms zelfs heel abrupt. Links in beeld de geluidscontouren van een Duitse weg (hier de directe link naar deze kaart). De blauwe lijn is de Nederlands-Duitse grens. De contourdelen die in Nederland liggen (de Achterhoek) zijn weggelaten, want dit zijn contouren van de Duitse weg. Een raar gezicht. En vreemd natuurlijk: het geluid zelf kent uiteraard helemaal geen grens.

Dit zou toch anders moeten kunnen. Voor veel kaarten kunnen we dit zelf regelen, zodra de kaarten in een openbaar georegister beschikbaar zijn. Voor kaarten waar rekenmodellen voor nodig zijn (zoals voor geluidkaarten en luchtkwaliteit), heb je de invoergegevens nodig uit het buitenland om die modellen voor dit gebied te kunnen gebruiken. Zo kan er bijvoorbeeld een geluidscherm staan, of zijn er gebouwen aanwezig die het geluid tegenhouden. Die objecten moeten allemaal in het model ingebracht worden om een betrouwbare berekening te kunnen doen. Voor dit soort kaarten heb je dus uitwisseling nodig van invoerdata voor de modellen. Of je moet zorgen dat de kaarten op elkaar aansluiten bij de grens (met precies dezelfde kleuren en klassegrenzen).

Toekomstmuziek

Ook de teams achter Atlas Leefomgeving en Atlas Natuurlijk Kapitaal zouden graag zien dat kaartinformatie doorloopt tot over de grenzen. Het uiteindelijke doel is dat er harmonisatie van software en kaartmateriaal plaatsvindt. Zodat we in de toekomst allemaal, maar grensbewoners in het bijzonder, met één blik op de kaart kunnen zien dat er bijvoorbeeld nieuwe windmolens aan de andere kant van de grens worden gepland. Net zoals het dan gemakkelijk moet worden om te kunnen bekijken of een verslechtering van luchtkwaliteit bij de oosterburen, ook bij ons effect heeft. Of wat te denken van de risico's op een overstroming van de Rijn. Al die leefomgevings-informatie zou eensluidend en duidelijk moeten kunnen worden getoond, zonder dat de grens een belemmering is.

Op de kaart hiernaast wordt een enkel voorbeeld getoond. De blauwe vakjes zijn bestaande windmolens in Noordrijn-Westfalen. De ballonachtige icoontjes zijn de locaties van windmolens (gegroepeerd) in de oostelijke delen van Nederland. Deze kaart is er nog niet, maar de onderdelen zijn al wel los van elkaar te bekijken.

Het Nederlandse deel staat op de Atlas Natuurlijk Kapitaal en de Nationale Energieatlas. Het Duitse deel op het Umweltportal. We hopen komende tijd stappen te zetten richting verdere harmonisering. Wordt vervolgd.


Milieu-effecten stoppen niet bij de grens

Op veel gebieden vindt er samenwerking met Duitsland plaats. Er wordt ook hard gewerkt aan grensoverschrijdend kaartmateriaal. Dat is nog een hele uitdaging.

14-12-2017 | 7:17

Foto bij Milieu-effecten stoppen niet bij de grens

"Als ik noordwaarts kijk, kijk ik naar Nederland. Maar ik ben niet in België. Rara waar ben ik?" Nou, bijvoorbeeld in westelijk Noordrijn-Westfalen. Dat stukje waar Duitsland en Nederland enigszins om elkaar heen kringelen. Dichtbij en mentaal toch vaak ver weg. Terwijl een overstroming zich niet aan grenzen houdt. Net zoals effecten van luchtvervuiling of geluid tot over beide grenzen rijken.

Atlas en Umweltportal

Er wordt al op heel wat gebieden samen opgetrokken met Duitsland. Zo werken de vier oostelijke provincies van Nederland op milieugebied al jaren samen met de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. Het gaat dan om Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel. Eén van die samenwerkingsverbanden gaat over grensoverschrijdend kaartmateriaal. De Atlas Leefomgeving en de Atlas Natuurlijk Kapitaal werken daarbij samen met de ‘Atlas' van Noordrijn-Westfalen: het Umweltportal. Net als de Atlas Leefomgeving is dit Duitse geodata-portaal een uitwerking van het Verdrag van Aarhus. Deze Europese overeenkomst verplicht landen milieu- en gezondheidsinformatie voor iedereen toegankelijk te maken.

Tussen Nederland en Duitsland is afgesproken dat zij bij grote projecten elkaar inlichten. Dit betreft projecten waar een MER-verplichting voor geldt (het opstellen van een Milieu Effect Rapportage). Over alle MER-plichtige projecten binnen een afstand van vijf kilometer van de grens wordt het buurland (het betreffende bevoegde gezag ) geïnformeerd. Dit gebeurt ook als het project op grotere afstand van de grens wordt gerealiseerd, als er daardoor belangrijke nadelige milieugevolgen in het buurland kunnen ontstaan. Ook voor heel veel andere zaken is het gewoon handig om van elkaar te weten wat er speelt. Zeker als zijnde grensbewoners.

Grensoverschrijdend

De inwoner van NoordRijn-Westfalen kan voor kaartinformatie over de leefomgeving terecht op het Umweltportal. De Nederlander kan bijvoorbeeld op de Atlassen heel veel data vinden. De aanbieders van deze data kappen echter de informatie nog af bij de grens. Geluidscontouren rond wegen stoppen bij de grens, net als fijnstofkaarten en aangewezen natuurgebieden. Dat afkappen gaat soms zelfs heel abrupt. Links in beeld de geluidscontouren van een Duitse weg (hier de directe link naar deze kaart). De blauwe lijn is de Nederlands-Duitse grens. De contourdelen die in Nederland liggen (de Achterhoek) zijn weggelaten, want dit zijn contouren van de Duitse weg. Een raar gezicht. En vreemd natuurlijk: het geluid zelf kent uiteraard helemaal geen grens.

Dit zou toch anders moeten kunnen. Voor veel kaarten kunnen we dit zelf regelen, zodra de kaarten in een openbaar georegister beschikbaar zijn. Voor kaarten waar rekenmodellen voor nodig zijn (zoals voor geluidkaarten en luchtkwaliteit), heb je de invoergegevens nodig uit het buitenland om die modellen voor dit gebied te kunnen gebruiken. Zo kan er bijvoorbeeld een geluidscherm staan, of zijn er gebouwen aanwezig die het geluid tegenhouden. Die objecten moeten allemaal in het model ingebracht worden om een betrouwbare berekening te kunnen doen. Voor dit soort kaarten heb je dus uitwisseling nodig van invoerdata voor de modellen. Of je moet zorgen dat de kaarten op elkaar aansluiten bij de grens (met precies dezelfde kleuren en klassegrenzen).

Toekomstmuziek

Ook de teams achter Atlas Leefomgeving en Atlas Natuurlijk Kapitaal zouden graag zien dat kaartinformatie doorloopt tot over de grenzen. Het uiteindelijke doel is dat er harmonisatie van software en kaartmateriaal plaatsvindt. Zodat we in de toekomst allemaal, maar grensbewoners in het bijzonder, met één blik op de kaart kunnen zien dat er bijvoorbeeld nieuwe windmolens aan de andere kant van de grens worden gepland. Net zoals het dan gemakkelijk moet worden om te kunnen bekijken of een verslechtering van luchtkwaliteit bij de oosterburen, ook bij ons effect heeft. Of wat te denken van de risico's op een overstroming van de Rijn. Al die leefomgevings-informatie zou eensluidend en duidelijk moeten kunnen worden getoond, zonder dat de grens een belemmering is.

Op de kaart hiernaast wordt een enkel voorbeeld getoond. De blauwe vakjes zijn bestaande windmolens in Noordrijn-Westfalen. De ballonachtige icoontjes zijn de locaties van windmolens (gegroepeerd) in de oostelijke delen van Nederland. Deze kaart is er nog niet, maar de onderdelen zijn al wel los van elkaar te bekijken.

Het Nederlandse deel staat op de Atlas Natuurlijk Kapitaal en de Nationale Energieatlas. Het Duitse deel op het Umweltportal. We hopen komende tijd stappen te zetten richting verdere harmonisering. Wordt vervolgd.