Heel veel Citizen science op de GLOBE-dag 2018

Het startschot van de inspirerende GLOBE-dag op 27 maart werd gegeven door rector magnificus Arthur Mol van Wageningen University & Research. Hij geeft aan dat ook GLOBE een goed voorbeeld is van Citizen science. GLOBE is een wereldwijd netwerk van 30.000 scholen in 117 landen waarin leerlingen met metingen in het milieu bijdragen aan onze kennis. De scholen onderzoeken samen met wetenschappers hun eigen schoolomgeving. De gegevens zijn wereldwijd beschikbaar voor wetenschappers en leerlingen, voor onderzoek èn onderwijs.

Een groot aantal leraren van middelbare scholen uit heel Nederland was aanwezig om informatie in te winnen en praktische tips te krijgen voor het uitvoeren van de GLOBE modules op hun school. Het goed gevulde programma bestond uit twee workshoprondes en informatie over GLOBE en internationalisering. In de eerste workshopronde kwamen weer en klimaat, nationale lichtmeting en water aan bod. In de tweede workshopronde kwamen de Growapp, Levende bodem & SMAP  en Aerosolen aan bod.

De Waterworkshop

Leraren krijgen de uitnodiging om met hun klas dit jaar de zoetwaterpissebedden in Nederland te inventariseren. Op dit moment is de informatie beperkt tot de grotere wateren. Veel minder is bekend over het voorkomen van deze dieren in kleinere wateren. In de Waterworkshop kregen ze informatie over de beestjes. Ze gingen aan de slag met schepnetjes en de specifieke zoekkaart. Zij leerden de handige foefjes van het verzamelen van waterdiertjes en de specifieke kenmerken van soorten.

Workshop De levende bodem & SMAP

De workshop startte met een zestal quiz vragen over bodemweetjes. Bij de eerste vraag werd een fabeltje de wereld uit geholpen: "Als je een worm in tweeën snijdt leven beide delen verder en heb je dus twee wormen. Is dit waar op niet waar?" Het juiste antwoord is "niet waar". Zo'n beest ziet er in onze ogen uit als een simpel slijmerig sliertje, een behoorlijk primitieve levensvorm. Maar het dier heeft wel degelijk één kop, compleet met bek, aan één van beide uiteinden. Snijd je de achterste helft van een regenworm af, dan kan de voorste helft best verder leven.

Leraren werden vervolgens kort geïnformeerd over de opzet van de module de levende bodem. En de belangrijke rol van de bodem. Frans Bezemer, de expertdocent van GLOBE De levende bodem, vertelde hoe je de module kan toepassen in de klas en gaf handige (didactische) tips. Frans gaf aan dat er wel een intrinsieke motivatie moet zijn bij de leerlingen: "Dit zijn géén kookboekpractica en obstakels zijn uitdagingen. Geef de leerling ruimte voor eigen ideeën of accenten."

Voor het echte werk gingen de deelnemers naar buiten. Op een grasveldje gingen ze zelf aan de slag. Ze bekeken de wormen uit een gestoken plag en ook werd de bodemademhaling bepaald. Deze aspecten kunnen een indicatie geven van de gezondheid van de bodem.

GLOBE en internationalisering

Jelle Kabbes van het Rembrandt College deed verslag van de diverse mogelijkheden die GLOBE biedt voor internationalisering. Zoals het Internationale GLOBE Science Symposium. Leerlingen kunnen hun Engelstalige onderzoeksverslagen uploaden. Deze worden beoordeeld door een internationale jury van wetenschappers. Als prijs is er financiering voor deelname aan de internationale GLOBE conferentie. Het internationale GLOBE-programma is ook in te zetten bij tweetalig onderwijs. Er is namelijk een grote hoeveelheid ondersteunend Engelstalig lesmateriaal en een internationaal netwerk. Zo start er ook een internationaal onderzoek naar de waterkwaliteit van de Rijn. Scholen langs de Rijn in Nederland, Duitsland en Zwitserland gaan dit gezamenlijk oppakken, waarbij aansluiting nog mogelijk is.

GLOBE en professionele vaardigheden

De GLOBE-dag was een trainingsdag die ondersteunt in het ontwikkelen van professionele vaardigheden op het gebied van onderzoeksvaardigheden, internationalisering en duurzaamheid. Na afloop werd aan de deelnemers een certificaat uitgereikt.

Het internationale GLOBE-programma werd in 1995 opgezet door toenmalig vice-president van de Verenigde Staten Al Gore. In de begindagen van het internet voorzag hij de kracht die het internet heeft voor online wetenschappelijke samenwerking en uitwisseling van gegevens. De GLOBE-modules zijn te vinden op de website van GLOBE Nederland.