Gezonde Levensloop

Invloed leefomgeving verschilt per levensfase

De gevoeligheid voor omgevingsinvloeden hangt onder andere af van de levensfase waarin iemand zich bevindt.

Jong versus oud

Omgevingsfactoren zoals hoge of lage temperaturen en slechte luchtkwaliteit kunnen bij ouderen sneller een probleem vormen dan bij jongere mensen, in het bijzonder voor oudere mensen met astma en COPD. Ouderen brengen meer tijd binnenshuis door dan jongere mensen en zijn daardoor verhoogd blootgesteld aan stoffen die typisch zijn voor het binnenmilieu, zoals radon en huisstofmijtallergenen. Ze zijn echter weer minder blootgesteld aan bijvoorbeeld zonlicht.

Ook de behoeften van mensen wat betreft de inrichting van de leefomgeving zijn anders in verschillende levensfasen. Ouderen zullen vaker behoefte hebben aan veilige wandelroutes en veel bankjes, terwijl gezinnen met kinderen meer baat hebben bij speelplekken en jongeren het groen gebruiken om te voetballen, skaten of elkaar te ontmoeten. De eisen voor een gezonde inrichting van de leefomgeving zijn dus niet in iedere levensfase hetzelfde.

Een gezonde levensloop betekent dat iemand veel of alle fasen van zijn leven in goede gezondheid en welbevinden doorbrengt. Een gezonde levensloop betekent ook dat iemand in alle fasen van het leven kan deelnemen aan de maatschappij.

datum laatst aangepast: 24 november 2015

Het één werkt door op het ander

De levensloopbenadering gaat ervan uit dat wat een persoon in de ene levensfase meemaakt, effect kan hebben of doorwerkt op de gezondheid, het welbevinden en de participatie in de daaropvolgende levensfasen. Te denken valt aan (on)gezond gedrag, overgewicht, hoge bloeddruk, de nabijheid van recreatie- en speelmogelijkheden. Zo kan de ontwikkeling van het gewicht tijdens de vroege jeugd van invloed zijn op de bloeddruk en cholesterolwaarden tijdens en na de puberteit.


Leefomgeving draagt bij aan gezonde levensloop

Er zijn veel factoren die bijdragen aan een gezonde levensloop. Een gezonde leefomgeving is hier één van. Daarbij gaat het niet alleen om een leefomgeving die uitnodigt tot een gezonde leefstijl, of die mensen beschermt tegen ziekte of ongevallen. Het gaat ook om de toegankelijke inrichting van wijken, waardoor kwetsbare groepen mensen kunnen meedoen in de maatschappij, en waarbij rekening wordt gehouden met de wensen en voorkeuren van de bewoners zelf. En dan gaat het tot slot ook om het ontwikkelen van kleinschalige zorgvormen in de buurt, die kunnen helpen de zorgkosten in de hand te houden.


Tuinen voor jong én oud

Generatietuinen zijn een voorbeeld van inrichting van de leefomgeving die gunstig is voor jong én oud. Een generatietuin is een tuin waarin ouderen samen met kinderen van scholen of naschoolse opvang uit de buurt tuinieren. In de tuin verbouwen ze samen groenten en fruit, zaaien bloemen en kruiden en oogsten en eten uit de tuin. Kinderen leren zo onder andere waar voedsel vandaan komt en eenzame ouderen worden uit hun isolement gehaald. De eerste generatietuin is aangelegd in Den Haag, maar inmiddels zijn ze op veel meer plaatsen te vinden. Ook het aanbrengen van gymnastiekmateriaal in de buitenlucht kan er voor zorgen dat allerlei leeftijdscategorieën tegelijkertijd aan beweging doen, terwijl ze elkaar ontmoeten en buiten ontspannen.

datum laatst aangepast: 24 november 2015

 

Sensitiviteit

In sommige levensfasen zijn mensen gevoeliger voor de gezondheidseffecten van bepaalde factoren dan in andere (zogenaamde sensitieve perioden). Een voorbeeld hiervan is de gevoeligheid van een ongeboren baby voor het drinken van bier of wijn of het roken door de moeder. Zo hangt roken tijdens de zwangerschap samen met een laag geboortegewicht. Het is mogelijk dat de uiteindelijke gezondheidseffecten van een sensitieve periode ook worden bepaald door factoren die aanwezig zijn in de levensfasen na de sensitieve periode.

Een voorbeeld van een domino-effect is dat 20 jaar roken meer negatieve invloed op de gezondheid heeft dan bijvoorbeeld 2 jaar roken. Het negatieve effect van roken op de gezondheid stapelt of telt dus op over alle fasen van de levensloop. Het clusteren van risicofactoren of risicogedrag (bijvoorbeeld roken én drinken) over de levensloop is een ander voorbeeld van een domino-effect.

datum laatst aangepast: 24 november 2015