Iedereen wil het liefst zo schoon mogelijke lucht inademen. Dat is belangrijk voor onze gezondheid.. Maar door verkeer en industrie ademen we ook stoffen in die schadelijk kunnen zijn, zoals fijnstof en het gas stikstofdioxide (NO2). Ook landbouw en huishoudens veroorzaken luchtvervuiling. Denk aan bijvoorbeeld houtrook. Een deel van de luchtvervuiling in Nederland afkomstig uit het buitenland. Vice versa belandt een deel van onze luchtvervuiling in het buitenland. Mensen kunnen zieker worden of eerder sterven door het inademen van luchtvervuiling.

Stikstofdioxide (NO2)                                                               Fijnstof (PM10)

 













 

Langs grote wegen en in stadscentra zijn de concentraties stikstofdioxide het hoogst.  Op de kaart voor fijnstof kun je plekken met grote veestallen en veel industrie herkennen, wat –naast verkeer- belangrijke bronnen zijn.

Grenswaarden

Om de schadelijke werking van luchtvervuiling te beperken, stelt de overheid grenswaarden voor de een aantal (mengsels van) stoffen . Er zijn maatregelen genomen om deze grenswaarden te halen . Daardoor is de uitstoot van schadelijke stoffen sinds 1990 flink afgenomen. Op de meeste plekken  voldoet  Nederland nu aan de grenswaarden. Maar ook bij niveaus onder de grenswaarde kunnen gezondheidsklachten verergeren. Daarom wordt er nog steeds gewerkt aan schonere lucht.

Geurhinder

Hoe schoon de lucht is kun je meestal niet direct zien of ruiken, behalve als de buren bijvoorbeeld net de barbecue aansteken of als er een oude scooter voorbij komt. Dat kan niet alleen geurhinder geven maar ook acute gezondheidsklachten of ongerustheid daarover.

Houtrook

Geurhinder door activiteiten van de buren komt het meeste voor. Daaronder vallen barbecues, vuurkorven, open haarden en allesbranders. De overlast gaat vaak gepaard met hinder door burenlawaai.  Er zijn verschillende manieren bedacht om de overlast te verminderen. Bekijk daarvoor de themapagina Houtrook: wat kan ik doen om overlast te voorkomen.

Veebedrijven en industrie

Grote veestallen, mest uitrijden en industrie geven soms ook een vieze geur, al is hinder daarvan landelijk gezien afgenomen. Toch kan het op bepaalde plekken en momenten nog steeds een probleem zijn.  Last van stank? Bekijk dan de tips op onze themapagina om overlast te verminderen.

Hoe schoon is de lucht nu?

Het RIVM en andere partijen meten op verschillende plekken continu de luchtvervuiling. Het RIVM gebruikt de metingen om te berekenen hoe de luchtkwaliteit in heel Nederland is. Er worden ook voorspellingen gedaan voor morgen en overmorgen. De Atlas heeft kaarten voor fijnstof, stikstofdioxide en ozon apart, maar ook voor het mengsel van deze stoffen. Dat is de zogenaamde ‘luchtkwaliteitsindex', die aangeeft of deze goed, matig, onvoldoende of slecht is voor de gezondheid. De index is ontwikkeld om mensen bijtijds te kunnen informeren over mogelijke gezondheidseffecten. Zo weten gevoelige groepen bijvoorbeeld wat een goed moment is om te gaan sporten.

Hoe schoon is de lucht in het algemeen?

We presenteren, naast actuele kaarten, ook kaarten van de gemiddelde hoeveelheid luchtvervuiling per kalenderjaar. Dat doen we op basis van de officiële, rechtsgeldige gegevens. Doordat veel gegevens en controles nodig zijn duurt het meer dan een jaar voordat deze gegevens beschikbaar zijn. De meest recente jaargemiddelde kaarten in deze Atlas zijn dus van 2017.

Health benefits due to cleaner air

Air pollution can cause and exacerbate respiratory complaints and cardiovascular conditions. It may also lead to lung cancer. Air pollution therefore contributes significantly to disease and mortality in the Netherlands. It is responsible for around 3% of the burden of disease. That is similar to the health risks posed by obesity and too little physical activity.

A lot of measures have been taken nationally and internationally to improve air quality. These measures have made the air a great deal cleaner. However, even lower concentrations of air pollution can affect people's health. The Health Council therefore recommends further reducing air pollution in the Netherlands. This means reducing the quantity of particulate matter and nitrogen dioxide from road traffic (particularly diesel vehicles). The Council also advocates less ammonia which is released when spreading manure, for example. This can, in fact, also be a source of particulate matter. The Health Council of the Netherlands recommends reducing the quantity of particulate matter to below the exposure limits of the World Health Organisation, which are twice as strict as the European limit values.

Protect sensitive groups

Gevoelig voorluchtvervuiling

The Health Council of the Netherlands recommends protecting vulnerable groups (see diagram). For example, facilities for children and elderly people should not be built close to busy roads. Advice on behaviour can also help. In that respect the maps with real-time values and predictions are important. During periods of smog due to ozone build-up it is, for example, better not to engage in any sporting activities in the afternoon. RIVM issues warnings when smog is expected.

Groups that are vulnerable to air pollution (source: Report of the Health Council of the Netherlands).

Read more about the health effects, limit values and exposure limits on our pages about the individual substances of particulate matter, nitrogen dioxide and odour nuisance.

Environmental Management Act

Air quality must comply with European limit values. That is stipulated in the Environmental Management Act. In the National Air Quality Cooperation Programme the state, the provincial governments and the municipalities collaborate in order to resolve breaches of the legal limit values. Progress is reported on every year. The calculated concentrations in most parts of the Netherlands are now below the limit value. The limit value for nitrogen dioxide was exceeded several times in 2016 at locations where there was a lot of traffic. The limit value for particulate matter was still being exceeded locally near large livestock farms. With regard to nitrogen dioxide the Netherlands has had to fulfil the legal limit values everywhere since 2015. In the case of particulate matter this has officially been an obligation since as long ago as 2012.

Extra measures for problem areas

In 2018 the Ministry of Infrastructure and Water Management announced extra measures to reduce air pollution at locations where the limit values are still being exceeded. Examples include measures to promote cycling, minimising vehicle traffic in inner-city areas, green zones and electric transport. Rotterdam is, for example, focusing on reducing the amount of traffic using the Maas Tunnel corridor and Amsterdam aims to introduce electric taxis. These measures are being added to the NSL.

Clean Air Agreement

In order to keep reducing the health risks due to air pollution, work is being done on the Clean Air Agreement. In order to keep reducing the health risks due to air pollution, work is therefore being done on the Clean Air Agreement. The focus is on a permanent improvement in air quality by working towards levels below the exposure limits of the World Health Organisation. In the case of particulate matter, for example, these are two times lower than the European limits. The basis for this are the recent recommendations of the Health Council of the Netherlands entitled 'Health benefits due to cleaner air'.

Netherlands Pollutant Release and Transfer Register

Air pollution is monitored to see whether we in the Netherlands are meeting the limit values. That is done on the basis of the Netherlands Pollutant Release and Transfer Register which keeps a record of the emissions of contaminated substances released into the air, water and soil, for example by companies providing information on their emissions and by local authorities municipalities providing data on the amount of traffic using local roads. After that the quantity of air pollution is calculated. The fact that a large amount of data and checks are necessary, means that it takes more than a year for this data to become available. The data was made available in 2018 in order to determine the most important sources per municipality.

Spatial plans

It is laid down by law that the possible effects on air quality must be determined when drawing up spatial plans. There is, for example, policy on 'Sensitive developments' which stipulates that facilities for children and elderly people should not be built at locations with high levels of air pollution. The Municipal Public Health Services recommend that no schools should be built within 300 metres of a busy road.

The government has to take various factors into account and weigh up the importance of protecting both public health and economic interests. Some plans have failed to come to fruition due to the air quality requirements. Other plans do go ahead despite the fact that they can have a detrimental effect on air quality. If the various parties are unable to reach an agreement, plans are sometimes also submitted to the Council of State.

Adviezen voor minder gezondheidsklachten

  • Hardlopen en fietsen zijn natuurlijk goed voor je. Maar ga liever niet hardlopen of fietsen langs een drukke weg.
  • Ga je verhuizen? Bekijk met ‘check je plek’ eerst de luchtkwaliteit van het huis dat je op het oog hebt.
  • Ventileer niet aan de wegkant van je huis en niet in de spits.
  • Gevoelig voor luchtvervuiling? Bekijk de verwachting voor morgen en overmorgen. Je kunt bijvoorbeeld  ’s middags beter niet buiten gaan sporten als er smog verwacht wordt.  

Zelf meten

  • Je kunt de luchtvervuiling ook zelf meten, nu er verschillende goedkope ‘sensoren’ verkrijgbaar zijn. Bezoek het kennisportaal ‘Samen Meten’ om ervaringen en resultaten te delen. RIVM geeft op die website antwoord op vragen zoals ‘hoe meet je het best’, ‘en ‘wat kun je leren van de meetresultaten’
  • Je kunt je ook aansluiten bij anderen die luchtvervuiling meten. Lees bijvoorbeeld eens over de meetprojecten MySense in Noord-Limburg, Hollandse Luchten in Noord-Holland en SMAL in Zeist. Ook in België en Duitsland doen mensen mee.
  • Kinderen vinden het vaak leuk om metingen te doen. RIVM ontwikkelde een lespakket voor meetprojecten op basisscholen.

 

Meetpunten van de overheid en burgers (ga naar dataportaal voor actueel overzicht)

 

Zelf zorgen voor schone lucht

  • Ga zoveel mogelijk lopen, fietsen of met het openbaar vervoer. Dat maakt veel uit voor de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen. Toch met de auto? Rijd liever 100 dan 130 km per uur; dan bespaar je ook brandstof.
  • Voor je werk hoef je de deur niet altijd uit. Bij meer thuiswerken is er minder gemotoriseerd verkeer op de weg, zo zagen we tijdens de uitbraak van Covid-19 (Corona).  Vergader via videobellen en werk thuis waar mogelijk.
  • Werk aan energiebesparing in en om uw huis en kantoor. Energieopwekking geeft vaak (nog) luchtverontreiniging.
  • Laat de open haard of vuurkorf uit. Wil je toch een vuurtje maken? Pas dan de 10 stooktips toe en check of het RIVM geen stookalert heeft afgegeven voor jouw provincie. Je kunt ook de stookwijzer checken.
  • Eet minder vlees. Veebedrijven veroorzaken lokaal veel luchtvervuiling

 

Wat beleidsmakers kunnen doen

Beleidsmakers kunnen werken aan minder luchtvervuiling door bijvoorbeeld fietsbeleid, autoluwe binnensteden, milieuzones en elektrisch vervoer. Rotterdam zet bijvoorbeeld in op minder verkeer door de Maastunnel corridor en Amsterdam op elektrische taxi’s. De Gids Gezonde Leefomgeving biedt informatie en werkvormen om (samen te) werken aan een gezonde leefomgeving. Daar vindt u ook meer voorbeelden uit de praktijk.