Ik wil zorgen voor een gezonde bodem

De invloed van de bodem

Wat voor leven speelt zich af in de bodem? En heeft dat invloed op ons eigen leven op de bodem, zoals onze gezondheid? In de bovenste lagen van de bodem bevindt zich een onvoorstelbaar grote hoeveelheid leven zoals wormen, spinnen, insecten en bacteriën. Dat bodemleven zorgt ervoor dat de bodem voor ons veel  betekent – zoals de productie van (voedsel)gewassen, een plek om op te leven en bouwen, het zuiveren van water en het afbreken van verontreinigingen.

De bodem leeft

De bodem leeft, want allerlei bodemorganismen en bodemprocessen zorgen ervoor dat planten en dieren kunnen groeien, het klimaat aangenaam blijft, de boer kan produceren, sierplanten onze tuinen versieren en natuurlijke systemen zich kunnen ontwikkelen tot een mooi en gevarieerd landschap dat tegen een stootje kan. De opbouw van een volwaardig bodemsysteem duurt tientallen jaren en gaat gedurende duizenden jaren door. Bodem is voor bodemgebruikers eigenlijk een natuurlijke hulpbron die nauwelijks vernieuwbaar is.

De groene motor

Het bodemleven noemen we ook wel de ‘groene motor' van het milieu. Net als in een tropisch regenwoud leven de planten en dieren (organismen) in een subtiel evenwicht met elkaar en zijn ze onderling sterk verweven. Is er te veel of te weinig van een bepaald organisme, dan raakt dat andere soorten. De bodem is dan niet in evenwicht; de groene motor begint te sputteren en in het ergste geval loopt hij vast. Dit leidt tot extra kosten voor bijvoorbeeld waterzuivering, kunstmestgebruik om toch voedingsgewassen te kunnen voeden en gewasbeschermingsmiddelen om plaagorganismen te bestrijden.

Laatst bewerkt 28 juni 2018

De productie van (voedsel)gewassen

Voedsel zoals groente, fruit, noten en paddenstoelen komt grotendeels van de grond. De kwaliteit van deze gewassen is belangrijk voor onze gezondheid. Gewassen die tegen een stootje kunnen (vitale) en kwalitatief gezonde gewassen komen van gezonde bodems, waar zoveel lucht en bodemleven in zit dat alle voor de plant belangrijke voedingsstoffen kunnen worden aangemaakt. In een gezonde bodem is (bijna) geen kunstmest nodig om voedingsgewassen te telen, het bodemleven kan dit zelf aanmaken.

Een plek om op te leven en bouwen

Een gezonde bodem bedekt met groen maakt de leefomgeving aantrekkelijker voor de mensen die er wonen. Een bodem die open is en begroeid met planten en bomen, zoals een park of grasveld, zorgt voor verkoeling aan gebouwen en haar bewoners op warme zonnige dagen. Ook geeft de open bodem ruimte om te recreëren, te spelen en te leren. Dit verhoogt het welzijn van de bewoners. We bouwen onze huizen op en met de bodem. Een vruchtbare bodem bevat organismen die de bodem luchtig houden waardoor de bodem goed water doorlatend blijft.

Het zuiveren van water en de afbraak van verontreinigingen

In de bovenste laag van de bodem maken sommige bacteriën en schimmels de bodem en grond- en oppervlaktewater schoon. Hierdoor wordt het water voor drinkwaterwinning-, natuur- en woongebieden automatisch gereinigd. Dit draagt bij aan een schone leefomgeving en schoon water voor de mens en is daarmee belangrijk voor de volksgezondheid.

De bodem is een bron van nieuwe technologie

De bodem is ook een bron van nieuwe antibioticaproducenten. De bodembacteriën van de groep streptomyceten zijn medicijnmakers. Zij produceren antibiotica wat gebruikt kan worden om mensen te genezen.

Verwaarlozen van de bodem

Wanneer de bodem niet goed wordt onderhouden, gaat de kwaliteit van de bodem achteruit. Dit noemen we bodemdegradatie. Bodemdegradatie heeft (inter)nationale effecten op de gezondheid van mensen. Import van voedsel uit landen waar de wet- en regelgeving op dit gebied minder wordt nageleefd, kan zorgen voor verontreinigde bodems en (grond)water in het buitenland. Ook kunnen schadelijke stoffen via winderosie ver over grenzen heen worden verspreid en zo weer via inademing van fijnstof of via ons voedsel de gezondheid aantasten.

Laatst bewerkt 28 juni 2018

Biodiversiteit

Bodembeleid richt zich op een bewuster gebruik en meer duurzaam beheer van de bodem. In 1992 heeft Nederland het Biodiversiteitsverdrag van Rio de Janeiro ondertekend, samen met 186 andere landen inclusief de EU. De aanleiding hiervoor was de steeds verder verslechterende toestand van onze (bodem)ecosystemen. De landen verplichten zich de biodiversiteit zowel in hun eigen land te beschermen als ook geëigende maatregelen te nemen ter ondersteuning van de bescherming van de biodiversiteit in de ontwikkelingslanden.

De politieke aandacht voor het onderwerp ecosysteemdiensten neemt de laatste twee jaar snel toe, onder impuls van de nieuwe Europese Biodiversiteitsstrategie, de strategie Europa2020 en de herziening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2014-2020. Biodiversiteit in de bodem is een belangrijke ecosysteemdienst voor de productie van voedsel, het reinigen van de bodem, het vasthouden van water en als bron voor nieuwe technologie. In de Beleidsbrief Bodem van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is een transitie naar duurzaam bodembeheer afgekondigd, inclusief de ontwikkeling van instrumenten om dat te ondersteunen.

Laatst bewerkt 28 juni 2018

  • Gebruik de bodem op een duurzame manier zodat deze zich weer kan herstellen na gebruik. Kort maar krachtig is duurzaam bodemgebruik het benutten van de gebruiksmogelijkheden van de bodem, zonder deze aan te tasten of uit te putten.
  • Koop producten die met respect voor de bodem geproduceerd zijn. Zoals biologische geteelde groente, fruit en bloemen.
  • Moestuinders en tuiniers kunnen afzien van het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen en gebruiken zelfgemaakte of biologische compost.
  • Dek de bodem niet af met tegels of worteldoek maar plant planten en bomen en laat blad en plantresten liggen. Deze voeden het bodemleven en je kan genieten van een levende tuin.

 

Laatst bewerkt 28 juni 2018