In de zomer met de familie barbecueën of in de winter samen rond de kachel. Dit kan heel gezellig zijn, maar het kan ook voor overlast zorgen. En u en uw buren kunnen er gezondheidsklachten door krijgen. Hoe kun je dit voorkomen?

Als de buren hout stoken:

  • Ga eerst met uw buren praten. Bekijk de video om te zien hoe houtstokers tegen overlast kunnen aankijken. Hoe eerder u in gesprek gaat, hoe minder kans dat u boos wordt tijdens het gesprek. Milieu Centraal geeft tips voor zo’n gesprek.
  • Helpt het niet om er met uw buren over te praten? U kunt de wijkagent of buurtbemiddeling inschakelen. U kunt ook advies vragen aan het juridisch loket.
  • Meld het probleem bij de gemeente of GGD. Zij kunnen niet direct iets tegen de overlast doen. Maar het is toch goed dat ze er van weten.

Als u zelf hout stookt:

  • Stook niet als het mist of als er geen of weinig wind is. De rook blijft dan tussen de huizen hangen. Wilt u weten wanneer u beter niet kunt stoken? Kijk dan op stookwijzer.nu.
  • U kunt u aanmelden voor het stookalert van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Sinds november 2019 raadt het RIVM het stoken af bij ongunstige weersomstandigheden en/of een slechte luchtkwaliteit. Hoe meer wind, hoe minder overlast.
  • Bekijk de tips in de infographic en op GGDLeefomgeving.nl.
  • Neem klachten van buren serieus.
Infographic: 5 manieren om minder geur- en rookoverlast te veroorzaken

Bron: Infomil

Ja, houtrook is ongezond. Heb je ernstige geurhinder? Dan kun je daar stress van hebben en dat kan gezondheidsklachten geven, zoals hoofdpijn en misselijkheid. De stoffen die vrijkomen bij de verbranding van hout kunnen ook gezondheidsklachten geven. Het gaat dan om fijn stof, koolmonoxide, verschillende vluchtige organische stoffen, PAKs en roet. Lees hier welke gezondheidseffecten fijn stof heeft.

De rook is voor iedereen ongezond, maar vooral voor mensen met luchtwegaandoeningen, hart- en vaatziekten, ouderen en kinderen. Zij kunnen meer en eerder klachten ontwikkelen door houtrook.

Gezondheidseffecten hangen af van de mate waarin je met rook in aanraking komt, hoe fit je bent en de samenstelling van de rook. Het maakt bijvoorbeeld uit van welke kachel de rook komt en wat er verbrand wordt. Bij weinig wind blijft de rook langer hangen. En als de luchtkwaliteit al slecht is, bijvoorbeeld bij smog door fijn stof, verergert rook de situatie.

Hoeveel mensen hebben last van houtrook?

Het inademen van houtrook is ongezond. Buurtbewoners kunnen ook last hebben van de geur. De Atlas Leefomgeving heeft kaarten van geurhinder per provincie. Ernstige geurhinder door openhaarden en kachels komt in 2016 vooral voor in de noordelijke provincies, Flevoland en Limburg. Barbecues en vuurkorven leiden vooral in Noord-Holland, Gelderland, Flevoland en Groningen tot ernstige geurhinder. Ook in de andere provincies ervaren sommige mensen ernstige geurhinder door verbrandingsprocessen bij de buren. Maximaal zo’n 7-8% van de mensen geeft aan hier de afgelopen 12 maanden last van te hebben gehad. Voor ‘enige’ in plaats van ‘ernstige’ hinder liggen de percentages hoger, zo tussen de 13 en 22%.

De cijfers komen uit de zevende Inventarisatie Verstoringen 2016die het ministerie van I&W ongeveer eens in de zes jaar laat uitvoeren over de beleving van de woonomgeving. In 2016 zat geurhinder door verbrandingsprocessen bij de buren daar voor het eerst in.

Kijk op onze andere kaarten van stankoverlast door andere oorzaken; veestallen en mest uitrijden, wegverkeer en bedrijven. Geuren veroorzaakt door verbrandingsprocessen bij de buren zijn de belangrijkste oorzaak van geurhinder. Vaak gaat dit samen met geluidsoverlast.

Komt geurhinder steeds vaker voor?

GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst’en houden bij hoeveel meldingen ze binnenkrijgen en waar die over gaan. Het aantal meldingen over houtrook is in de afgelopen tien jaar gestegen. In 2017/2018 werden de volgende gezondheidsklachten daarbij gemeld; geurhinder (30%), benauwd/kortademig (14%) en bezorgdheid (11%).

En hoe zit het in mijn buurt- of gemeente?

De overlast is heel plaatselijk en daarom niet makkelijk om in kaart te brengen.

Het kan de moeite waard zijn om bij je GGD navraag te doen naar cijfers uit de vierjaarlijkse gezondheidsenquête van de GGD’en, het CBSCentraal Bureau voor de Statistiek en het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ongeveer de helft van de GGD’en neemt geurhinder hierin mee. Er zitten bijvoorbeeld hindergegevens in de Brabantscan. De gegevens verschillen per GGD of regio waardoor de Atlas de gegevens niet samen op één landelijke kaart kan laten zien.

Hoe schoon is de lucht nu?

Atlas Leefomgeving heeft kaarten van de luchtkwaliteit op dit moment in uw buurt, maar de plaatselijke effecten van houtrook zijn hier niet op te zien. De bijdrage van houtrook wordt wel meegenomen als bron van luchtvervuiling over heel Nederland.

Bouwbesluit

Het Bouwbesluit verbiedt dat bewoners rook, roet, walm en stof verspreiden op een hinderlijke of schadelijke manier. In de praktijk vinden veel gemeenten het lastig om te beoordelen of iemand dit verbod overtreedt. Er zijn geen normen voor en vaak zorgen meerdere houtkachels samen voor overlast in de omgeving. Omgevingsdeskundigen van rechtbanken hebben in 2019 een voorstel gedaan hoe hinder beperkt kan worden. Ze doen een voorstel voor een richtwaarde voor geur; 0,5-1 geureenheden (‘odour units’) per kubieke meter met maximale piekwaarden van 2-4 odour units per kubieke meter. Boven die richtwaarden zou de gemeente dan in moeten grijpen.

Stookgedrag

Veel hinder kan voorkomen worden door beter stookgedrag, zoals in de 10 stooktips uit de Toolkit Houtstook. Vandaar dat de overheid en gemeenten ook de voorlichting willen verbeteren. Zo heeft InfoMil in 2019 een infographic en teksten gepubliceerd die gemeenten kunnen gebruiken om hun inwoners te informeren. De gemeente en provincie hebben namelijk een zorgplicht: ze zijn (mede-) verantwoordelijk voor een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.

Metingen

Het is (nog) niet zo makkelijk om geur en schadelijke stoffen te meten. Er zijn ook geen afspraken over hoe en wat er dan precies gemeten moet worden. De omgevingsdeskundigen adviseren wel om geurmetingen te doen bij overlast. Als het niet mogelijk is om geur te meten, dan kan bijvoorbeeld koolmonoxide gemeten worden.

Eisen aan kachels

Tot nu toe bestonden er geen eisen waar open haarden aan moeten voldoen. De overheid wil zo snel mogelijk de Europese eco-designrichtlijn in Nederland invoeren. Vanaf dat moment mogen alleen toestellen op de markt komen die aan typekeureisen voldoen. Het gaat daarbij om rendement, veiligheid en uitstoot van schadelijke stoffen. Er wordt ook gewerkt aan filters, wat in Duitsland al verplicht is. De filters die nu bestaan hebben als nadeel dat die veel onderhoud vragen.

Zit geur in de Omgevingswet?

De wetgeving rond de leefomgeving gaat binnen een aantal jaar veranderen. In de nieuwe Omgevingswet gaan provincies en gemeenten hun plannen voor de toekomst vastleggen in hun omgevingsvisies. Een omgevingsvisie gaat in op de samenhang tussen bijvoorbeeld water, milieu en landschap in de toekomst. Vooral gemeenten waar geurhinder speelt zullen in zo’n visie gaan vastleggen hoe ze ervoor gaan zorgen dat de kwaliteit van de leefomgeving beschermd blijft.

In omgevingsplannen gaan de gemeenten regels voor geur vastleggen. Voor woningen ligt dit lastiger dan voor bedrijven. Het is aan de gemeente zelf of ze hier regels voor maken.

Standpunt GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst’en

De GGD’en maken zich er hard voor om met beleid de overlast door houtstook te verminderen. Ze adviseren bijvoorbeeld om nieuwbouwwijken aan te wijzen die houtrookvrij zijn.