Instrumenten

Ter inspiratie wordt een overzicht gegeven van handreikingen om bodem, geluid en lucht te benutten voor een gezonde leefomgeving. Voor uw overzicht hebben wij de ondersteunende instrumenten ingedeeld in categorieën: algemeen, geluid, luchtkwaliteit, bodemkwaliteit en overig.

Algemeen

Atlas Leefomgeving
Het Rijk, gemeenten en provincies hebben veel informatie over de leefomgeving, bijvoorbeeld over de luchtkwaliteit, geluidsoverlast, kwaliteit van de bodem en groenvoorziening. Met de Atlas Leefomgeving wil het Ministerie van I&M deze informatie over de leefomgeving beter beschikbaar maken via internet. U kunt op postcode informatie vinden over de kwaliteit van uw leefomgeving. Dit kan professionals en burgers helpen om gezonde, veilige en efficiënte keuzes te maken.

Beoordelingskader Gezondheid en Milieu (RIVM)
Een instrument voor beleidsmakers. Zij kunnen hiermee factoren in beeld brengen die een rol spelen bij beleidsbeslissingen over milieuproblemen die de gezondheid kunnen beïnvloeden.

DuurzaamheidsProfiel van een Locatie (DPL)
DPL is een computerinstrument dat de duurzaamheid van een wijk meet en vergelijkt met een referentiewijk. Het is toepasbaar op bestaande wijken en nieuwbouwwijken. De betrokken partijen kunnen een gezamenlijke invulling geven aan duurzaamheid. Het instrument is ontwikkeld door IVAM UvA BV en TNO.

Expertisecentrum Milieuzones.nl
Deze website bundelt informatie over de milieuzone. U vindt er bijvoorbeeld een stappenplan voor besluitvorming bij de invoering van milieuzonering voor gemeenten, een overzicht van milieuzones en een draaiboek voor de uitvoering van een milieuzone. Ook kunt u op deze website terecht voor effectstudies van milieuzones, nieuwsbrieven en publicaties.

Gezonde plannen
Overzicht van instrumenten om gezondheids- en milieuprestaties in ruimtelijke plannen te bevorderen. Het overzicht is bedoeld voor bestuurders en ambtenaren van zowel ruimtelijke ordening en bouwen, als van milieu, gezondheid en welzijn. Aan de hand van dit overzicht kunt u bepalen welke instrumenten u in een beleidstraject of bouwplan kunt inzetten.

Gezondheidseffectscreening Stad en Milieu (GES)
De Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu (GES) is een instrument waarmee een gemeente bij stedelijke ontwikkeling vooraf inzicht krijgt in de verschillende factoren die van invloed zijn op de gezondheid van de (toekomstige) bewoners. De screening geeft een goed beeld van de gezondheidskundige knelpunten en kansen bij ruimtelijke plannen, herstructurerings- of verkeersplannen.

Handreiking milieu in ruimtelijke plannen
Hoe kunt u milieu borgen in ruimtelijke plannen? Deze handreiking bevat mogelijkheden van de Wet ruimtelijke ordening en geeft aan hoe u ruimtelijke instrumenten kunt gebruiken om milieumaatregelen te verankeren. Er zijn twee versies van de handreiking: voor provincies en gemeenten.
In de bijlage met ‘borgingsmogelijkheden' vindt u een overzicht van ruimtelijke maatregelen voor de thema's bodem, water, flora en fauna, verkeer, energie, afval, woon- en leefmilieu en ruimtegebruik. U leest welke maatregelen wanneer in het planproces aan de orde kunnen zijn. Voor iedere maatregel staan beknopt de mogelijke manieren beschreven van regelgeving in bestemmingsplan, verordening, overeenkomst of ander ruimtelijk instrumentarium.

Handreiking milieukwaliteit in de leefomgeving (MILO)
Handreiking voor overheden om ervoor te zorgen dat het milieubeleid de leefomgeving verbetert in een integrale, gebiedsgerichte benadering. De handreiking bestaat uit zeven stappen om na te gaan welke kansen en mogelijkheden er zijn om de milieukwaliteit te verbeteren als onderdeel van de leefomgeving.

Urban Strategy (TNO)
Urban Strategy is een interactief systeem dat integraal inzicht biedt in de leefomgevingskwaliteit bij verschillende ingrepen in de omgeving. Op die manier kan Urban Strategy helpen in de besluitvorming.

Urbis: Instrument voor lokale milieuverkenning (TNO)
Met Urbis kunt u geluidkwaliteit en luchtverontreiniging voor gemeenten in kaart brengen. Daarnaast kunt Urbis gebruiken om de effecten van blootstelling hieraan te berekenen. Denk aan hinder, slaapverstoring en de kans op overlijden.

Website RuimtexMilieu
Geeft inspiratie voor mensen die vanuit ruimte of milieu betrokken zijn bij gebiedsontwikkeling. U vindt er een praktische handreiking voor een optimale omgevingskwaliteit, en een overzicht van strategieën, methoden en voorbeelden.

Geluid

Geluid als kans (Innonoise)
De stichting Innonoise geeft in de publicatie ‘Geluid als kans' tips om geluidkwaliteit te realiseren in het plannen en ontwerpen van woongebieden.

Saneringssubsidie geluid
Gemeenten en provincies kunnen subsidie aanvragen bij het Bureau Sanering Verkeerslawaai om geluidhindersituaties te saneren.

 

Luchtkwaliteit

Mobiliteitsscan – CROW
Met dit instrument kunt u verkeersmaatregelen kiezen die de luchtkwaliteit lokaal verbeteren. Inzicht in de werking, effectiviteit en kosten van maatregelen helpt u te kiezen wat het beste bij uw situatie aansluit.

Pakket Bevoorrading
Bevat een palet aan maatregelen voor het verminderen van de emissies van luchtkwaliteit bij het bevoorraden van binnensteden. De vijf publicaties brengen in beeld wat de mogelijkheden en randvoorwaarden zijn voor het invoeren van diverse maatregelen. Daarbij wordt uitvoerig stilgestaan bij de implementatie daarvan. Het pakket is verkrijgvaar via de webshop van CROW.

Innovatieprogramma Luchtkwaliteit
In opdracht van de voormalige ministeries van Verkeer en Waterstaat en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer is samen met kennis- en onderzoeksinstellingen, andere departementen, provincies, gemeenten en marktpartijen gewerkt aan innovatieve oplossingen voor de verbetering van de luchtkwaliteit op en rond snelwegen. De focus lag hierbij op snelwegen bij dichtbevolkte gebieden: zogenaamde 'hot spots'. Daarbij werd o.a. het effect van schermwerking, reinigen wegdek, vegetatie, en overkappen en luchtbehandeling op luchtkwaliteit nagegaan.

Luchtkwaliteitsmaatregelen Infomil
In de databank Milieumaatregelen vindt u verkeer-, vervoer- en infrastructuurmaatregelen om luchtkwaliteit te verbeteren. Deze maatregelen zijn onderverdeeld in maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren (bron-, overdracht- en ontvangstmaatregelen) en maatregelen gericht op vervoermanagement (woon-werkverkeer, bezoekersverkeer, zakelijk verkeer en het goederenvervoer van en naar inrichtingen). Aan de hand van een zoekfunctie kunt u gericht zoeken in de databank.

Bodemkwaliteit

Basisregistratie Ondergrond (BRO)
Een Geobasisregistratie van het Ministerie van I&M. Hierin krijgt niet alleen de registratie Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (DINO) van TNO een plek, maar ook het Bodem Informatie Systeem (BIS) van Alterra. In een later stadium worden mogelijk gegevens over archeologie en milieukwaliteit aan BRO toegevoegd. BRObevat gegevens over de geologische en bodemkundige opbouw, de ondergrondse infrastructuur en gebruiksrechten.

Bodemconvenant
Afspraken tussen rijk, provincies en gemeenten over bodemsanering, gebiedsgericht bodembeleid, (grond)waterkwaliteit en ruimtelijke ordening.

CSOIL
Dit model berekent de risico's voor de mens die aan verontreiniging in de bodem wordt blootgesteld. De mens kan via verschillende blootstellingsroutes (bodem, lucht, water en gewas) in aanraking komen met bodemverontreiniging. Het gebruik van de bodem, bijvoorbeeld moestuinen, bepaalt de mate van blootstelling. Van invloed zijn ook de fysisch-chemische eigenschappen van de verontreinigingen in de bodemlucht, de bodemdeeltjes en het grondwater.

Portaal COB
Geeft inzicht in vraagstukken, toepassingen, voorbeelden, netwerk, en activiteiten die te maken hebben met ondergronds bouwen en ondergronds ruimtegebruik.

Risicotoolbox
Brengt in kaart waar zich bij een bepaalde bodemkwaliteit mogelijke gezondheids-, milieu- of landbouwrisico's voordoen. De toolbox helpt een gemeente om Lokale Maximale Waarden vast te stellen. Hij bevat diverse instrumenten waaronder Sanscrit.

Richtlijn Herstel en Beheer bodem- en waterbodemkwaliteit
Op deze website vindt u relevante informatie op het gebied van bodem- en waterbodembeheer. Het gaat daarbij om maatregelen en voorzieningen gericht op het herstellen, behouden en versterken van de functionele (water)bodemkwaliteit

Routeplanner Bodemambities
In de Routeplanner Bodemambities zijn kennis, instrumenten en praktijkvoorbeelden over bodem/ondergrond gebundeld. Ook de relatie tot ruimtelijke plannen wordt zichtbaar. De Routeplanner bevat een stappenplan om een bodembrede visie op bodembeheer op te stellen voor een gemeente, provincie of waterschap.

Sanscrit
Beslissingsondersteunend systeem waarmee u kunt bepalen of de bodem met spoed gesaneerd moet worden.

Teeltadviezen ADBK
In deze richtlijnen van Actief Bodembeheer de Kempen vindt u advies over teelt in moestuinen op verontreinigde grond. Wat kunt u bijvoorbeeld waar het beste verbouwen?

Overig

Handboek licht/donker. Beleid en uitvoeringsinstrumenten voor provincies (IPO)
In dit handboek vindt u basisinformatie over lichtvervuiling en donkertebescherming, en bouwstenen voor beleid en uitvoering voor dit onderwerp. Hierbij is er aandacht voor de beleidsvelden ruimtelijke ordening, milieu, openbare verlichting, natuur en gezondheid.

Bron: RIVM Beeldbank / Phovoir