Aanbevelingen

U wilt aan de slag met het thema Openbare Ruimte. Dan vindt u hier op een rij waar u zoal aan kunt denken. Voor uw overzicht zijn de aanbevelingen ingedeeld in categorieën: participatie, planvorming, locatiekeuze, inrichting, diversiteit/identiteit, bereikbaarheid/toegankelijkheid, veiligheid/sociale ontmoeting, en beheer.
Sommige aanbevelingen zijn speciaal van belang voor kinderen [j], ouderen [o] of werknemers [w]. U ziet dit meteen, omdat een van deze drie letters dan tussen vierkante haken is toegevoegd.

Participatie

  • Laat de openbare ruimte aansluiten bij de wensen van huidige en toekomstige bewoners. Denk toekomstgericht en houd rekening met mogelijke veranderingen in bevolkingssamenstelling.
  • Betrek de bewoners vroegtijdig in het maken van plannen.

Terug naar boven

Planvorming

  • Houd voorafgaand aan het ontwerp een onbevooroordeelde kwaliteitsschouw en vergaar kennis over het oorspronkelijke idee achter de inrichting van de openbare ruimte.
  • Zorg voor een aantrekkelijke, comfortabele en functionele openbare ruimte. Let daarbij ook op bijvoorbeeld geluidkwaliteit en wind.
  • Ga na op welke wijze de openbare ruimte gebruikt wordt en wat de leefstijlen zijn van huidige en toekomstige bewoners en gebruikers. Dit maakt het mogelijk de openbare ruimte duurzaam in te richten en optimaal te laten aan te sluiten op het gebruik en de leefstijlen van de bewoners.

Terug naar boven

Locatiekeuze

  • Stem de ligging van de openbare ruimte af met groene plekken in het stedelijk netwerk en de stedenbouwkundige typologie van de wijk.
  • Zorg dat de openbare ruimte goed te voet, met de fiets, of met het openbaar vervoer bereikbaar is.

Terug naar boven

Diversiteit/identiteit

  • Geef aandacht aan cultuurhistorische kwaliteiten. Spoor waardevolle historische elementen in de wijk op en breng ze in kaart.
  • Zorg voor functiemenging en creëer natuurlijke ontmoetingspunten zoals kleine detailhandel, scholen, speel- en sportvoorzieningen en bedrijven. Functiemenging bevordert de cohesie. houdt de buurt levendig, benut de schaarse ruimte optimaal, beperkt de mobiliteitsbehoefte en biedt kleine ondernemers werk en kansen.
  • Creëer meerwaarde bij het mengen van verschillende functies. Brede scholen vormen bijvoorbeeld een goede combinatie met kinderdagverblijven, gezondheidszorg en woningen.
  • Gebruik de ruimte meervoudig, bijvoorbeeld met wonen boven winkels en parkeerplaatsen of een garage op het dak of onder een park. Wonen is ook goed te combineren met groen en water.
  • Gebruik de ruimte dubbel in de tijd: een parkeervoorziening voor woningen én kantoren of een speelvoorziening voor school én buurt. [j,w]
  • Voorzie in de behoefte van verschillende leeftijdsgroepen (van jeugd tot ouderen), jongens en meisjes en verschillende nationaliteiten. [j,o]
  • Benut de locatiespecifieke eigenschappen van een plek, bijvoorbeeld de groene en blauwe structuren. Toevoegingen moeten de bestaande context verhelderen en versterken.
  • Zorg voor voldoende contrast tussen een compact gebouwde stad en de openbare ruimte, bijvoorbeeld met een groen hofje in de buurt.
  • Begrens de openbare ruimte, om geborgenheid en kwaliteit te genereren en de openbare ruimte een tegenhanger te laten vormen van de dichte bebouwing ernaast. Creëer duidelijke overgangsgebieden van openbare ruimte naar gebouwen en van open naar gesloten.
  • Geef straten en pleinen mooi vorm, bijvoorbeeld vanuit cultureel, historisch of functioneel oogpunt.
  • Creëer sociale wijkvoorzieningen en ontmoetingsplaatsen, met activiteiten zoals markten en festivals.

Terug naar boven

Bereikbaarheid/toegankelijkheid

  • Zorg voor een obstakelvrije straat, toegankelijke voorzieningen in de buurt en levensloopbestendige woningen, zodat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. [o]
  • Zorg dat wijkvoorzieningen voor iedereen toegankelijk zijn en dat ze een voordeur in het zicht hebben.

Terug naar boven

Veiligheid/sociale ontmoeting

  • Zorg dat de openbare ruimte schoon, heel en veilig is. Zet daartoe zo nodig cameratoezicht en beveiliging in.
  • Zorg dat de openbare ruimte zowel overdag als 's avonds levendig is.

Terug naar boven

Inrichting

  • Zorg dat de inrichting van de openbare ruimte aansluit op gebruiksvormen, ligging in het stedelijk netwerk, openbaarheid van de openbare ruimte en verschillen in beleving.
  • Creëer een openbare ruimte die praktisch bruikbaar, esthetisch, beheersbaar en comfortabel is. Denk hierbij aan maat en vorm van de ruimte, de bebouwing die er al dan niet is, aan speelplekken, materiaalgebruik, straatmeubilair en groen en oppervlaktewater zoals fonteinen. Houd zo nodig ook rekening met reliëf en hoogteverschillen en met het functiegebruik op en rondom de openbare ruimte.

Terug naar boven

Beheer

  • Denk vanaf het begin na over beheer, veiligheid en onderhoud van gebouwen en openbare ruimte en houd daar rekening mee in het ontwerp. Zorg dat bij multifunctioneel gebruik van ruimten duidelijk is wie verantwoordelijk is.
  • Geef delen van de openbare ruimte zoals groenstroken, in zelfbeheer aan betrokken bewoners. Sluit een beheerovereenkomst waarin staat wat de gemeente doet en wat de bewoners doen. Maak de gemeente of woningcorporatie, wijkmanager of wijkconsulent, een vereniging van eigenaren of een huurcommissie, aanspreekpunt en coach om het proces op de rails te zetten.
  • Stem ontwerp en beheer goed op elkaar af. Dit voorkomt teleurstelling in een later stadium. Voorbeeld: gemeente en projectontwikkelaars spreken in het contract af dat het opstellen van een beheerovereenkomst een voorwaarde is tijdens de bouw.
  • Stel een specifiek beheerplan op en onderscheid daarin technisch beheer en sociaal beheer. Maak hierin ook afspraken over het kwaliteitsniveau van beheer.
  • Laat eigenaren en gebruikers van vastgoed meebetalen aan het beheer van de openbare ruimte. Dan kan de ruimte op een hoger kwaliteitsniveau gehouden worden.

Terug naar boven