Stikstofdioxide

Stikstofdioxide

Stikstofdioxide (NO2) is een gas dat in Nederland voor het grootste gedeelte door het verkeer wordt geproduceerd. Het is daarom een belangrijke indicator voor de luchtverontreiniging door verkeer. Blootstelling aan stikstofdioxide (NO2) hangt samen met een verminderde longfunctie, een toename van luchtwegklachten en astma-aanvallen en een verhoogde gevoeligheid voor infecties.
De concentratie van stikstofdioxide (NO2) in Nederland is in het noorden relatief laag en vooral in de Randstad en het midden van het land hoger. Stikstofdioxide overschreed in 2015 de norm met name nog op een beperkt aantal binnenstedelijke locaties in de Randstad met veel verkeer. Deze overschrijdingen zijn hardnekkig.

Huidige situatie

NO2 komt voor langs drukke wegen en op plaatsen met veel industrie en fabrieken. Vooral in de ochtend zijn de concentraties relatief hoog door de ochtendspits in combinatie met een zwakke wind of een koude onderste luchtlaag waardoor NO2 zich weinig verspreidt.

De hoogste NO2 concentraties worden waargenomen op de straatstations van het Luchtmeetnet. Daar vindt u de actuele meetgegevens over NO2. Deze gegevens worden elk uur ververst. In de Atlas Leefomgeving vindt u de uurlijkse berekeningen van stikstofdioxide. Daarnaast zijn ook de jaargemiddelde berekeningen van 2013 en 2014 en 2015 te bekijken.

Niet alleen buiten kunnen de stikstofdioxidegehalten verhoogd zijn. Binnenshuis kunnen de concentraties NO2 hoger zijn dan in de buitenlucht door het gebruik van afvoerloze geisers en gasfornuizen.

Trend

De laatste jaren dalen de concentraties NO2 met gemiddeld circa 0,5 microgram /m3 per jaar. In 2015 was de daling wat groter. Lees in veelgestelde vragen waardoor dat veroorzaakt werd. Uit metingen blijkt dat de introductie van katalysatoren bij personenauto's vanaf het eind van de jaren tachtig leidde tot een duidelijke daling van de NO2 concentraties. De afgelopen jaren dalen de concentraties niet meer zo sterk als destijds. Dit houdt mogelijk verband met de introductie van roetfilters, gecombineerd met oxidatiekatalysatoren, waardoor het aandeel stikstofdioxide in de uitlaatgassen stijgt. Ook wordt de daling in emissies van stikstofoxiden door verkeer voor een deel teniet gedaan door een toename van het aantal gereden kilometers.

Laatst bewerkt 2 februari 2018

Gezondheidseffecten stikstofdioxide

Stikstofdioxide (NO2) dringt door tot in de kleinste vertakkingen van de luchtwegen. Blootstelling aan NO2 hangt samen met een verminderde longfunctie. Ook een toename van luchtwegklachten en astma-aanvallen en een verhoogde gevoeligheid voor infecties komen voor. Deze effecten zijn gevonden bij niveaus onder de huidige grenswaarden voor korte termijn blootstelling. Het is vooralsnog onduidelijk of de gevonden associaties inderdaad een oorzakelijk verband tussen NO2 en de gezondheidseffecten weerspiegelen, of dat hier sprake is van een statistische associatie waarbij de NO2 niveaus een indicator vormen voor een complex mengsel van luchtverontreinigende stoffen waarvan een of meerdere stoffen de gevonden effecten veroorzaken. NO2 is dan ook een goede maat voor het mengsel van luchtverontreiniging van verkeer en de gezondheidseffecten die daarmee samenhangen.

Laatst bewerkt: 26-08-2016

Richtlijn Luchtkwaliteit

In 2008 is een nieuwe Europese richtlijn voor luchtkwaliteit van kracht geworden.  Nederland kreeg uitstel voor stikstofdioxide tot 2015 op basis van de in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) beschreven saneringsmaatregelen. Vanaf 1 januari 2015 moet Nederland aan de luchtkwaliteitsnormen van Europa voldoen, die volgen hieronder.

Normen

Er zijn voor stikstofdioxide twee grenswaarden vastgesteld: één voor de jaargemiddelde concentratie en één voor de uurgemiddelde concentratie om een grens te stellen aan piekconcentraties

  • De jaargemiddelde grenswaarde is 40 microgram/m3;
  • De uurgemiddelde grenswaarde is 200 microgram/m3. Deze mag maximaal 18 keer per jaar overschreden worden bij wegen met minstens 40.000 voertuigen per etmaal.
     

De kaarten in de Atlas Leefomgeving zijn indicatief en bedoeld om een indruk te krijgen van de luchtkwaliteit. De kaarten in de Atlas bevatten dus geen officiële toetslocaties en ook niet de gegevens waarvan de officiële toetsing aan de grenswaarden wordt gedaan. De officiële toetslocaties vindt u in de NSL Monitoringstool.

Actieplannen

Als een grenswaarde voor stikstofdioxide wordt overschreden moet de gemeente, provincie of het Rijk maatregelen treffen om de concentraties te verlagen en deze beschrijven in een actieplan.

Besluit gevoelige bestemmingen

In december 2008 is in het ‘Landelijk beleid Besluit gevoelige bestemmingen (luchtkwaliteitseisen)' vastgelegd dat scholen, voorzieningen voor kinderopvang en verpleeg-, verzorgings- en bejaardenhuizen alleen binnen 300 meter van de rand van een snelweg of 50 meter van de rand van een provinciale weg mogen worden gebouwd wanneer er geen sprake is van (dreigende) overschrijding van de grenswaarden voor luchtkwaliteit (PM10 en NO2). Dit geldt voor nieuwbouw, maar ook voor uitbreidingen met meer dan 10% van de capaciteit.

De Minister schreef daarnaast: "…Gezondheidsschade kan echter ook optreden als er geen sprake is van normoverschrijding. Daarom wordt bestuursorganen aangeraden terughoudend te zijn met het besluiten tot en realiseren van gevoelige bestemmingen binnen de genoemde zones langs wegen, ook daar waar de normen niet worden overschreden. De afweging daarover vindt plaats in de context van het beginsel van een goede ruimtelijke ordening…".

Laatst bewerkt: 26-08-2016

Wat u zelf kunt doen tegen luchtvervuiling

U kunt zelf luchtverontreiniging of de effecten daarvan beperken. Bijvoorbeeld door te kiezen voor milieuvriendelijk vervoer, een fietsroute langs minder vervuilde gebieden, of door te besparen op energieverbruik in huis. Milieu Centraal geeft praktische tips over hoe u zelf eventuele gezondheidsschade door luchtvervuiling kunt verminderen.

Bewegen is gezond, maar hou bij sportieve activiteiten rekening met de locatie of route. Vermijd drukke wegen met hoge gebouw en veel bomen waar de vervuiling blijft hangen. Vermijd ook drukke kruispunten. Let wel; de positieve effecten van bijvoorbeeld fietsen, wegen ruimschoots op tegen de nadelen van luchtverontreiniging.

Laatst bewerkt: 26-08-2016