Water

Nederland Waterland

Nederland is een waterland. Er is altijd wel een rivier, een beek, een stadsgracht, een vijver of een slootje in de buurt. Dat water wordt voor allerlei doeleinden gebruikt, bijvoorbeeld als drinkwater, voor transport, recreatie, landbouw en visserij en als koelwater in de industrie.
 
De beschikbaarheid van voldoende, schoon en gezond water is van levensbelang voor de mens én de natuur. De kwaliteit van het oppervlakte-, grond-, drink- en zwemwater beïnvloedt de gezondheid van de mens en het milieu. Andersom hebben economische en recreatieve activiteiten van mensen invloed op de waterkwaliteit.
 
Water kan ook overlast veroorzaken of gevaar opleveren. Het komt steeds vaker voor dat bij hoosbuien zoveel neerslag valt, dat het riool de hoeveelheid water niet meer aan kan. Straten, tunnels en huizen komen dan blank te staan. Dit noemen we wateroverlast. Bij overstromingen stroomt er water vanuit de zee of vanuit rivieren en kanalen het land op. Dit kan grote gevolgen hebben voor de mens en voor de economie.
 
Andersom wanneer er te weinig water beschikbaar is, kan dit verdroging van de natuur en ziekte van mens en dier tot gevolg hebben.
 

laatst bijgewerkt 19 januari 2017

Gezondheid en water

Mensen en de natuur hebben voldoende water van een goede kwaliteit nodig. Bijvoorbeeld als drinkwater en water voor de landbouw of recreatie.
 
Verontreinigd water kan ziektes veroorzaken. Het drinkwater in Nederland voldoet aan hoge wettelijke kwaliteitseisen. Het water is schoon en veilig om te drinken. Drinkwaterbedrijven controleren continue de kwaliteit van het drinkwater. Waterschappen, Rijkswaterstaat en provincies houden de kwaliteit van officiële zwemplaatsen en ander oppervlaktewater in de gaten. Waterschappen zuiveren het rioolwater.
 
Water werkt ontspannend en verkoelend. Daarom leggen gemeenten water aan in woonwijken en wijzen provincies elk jaar officiële zwemwaterlocaties aan waar veilig gezwommen kan worden. Veel mensen zoeken water op om te recreëren, bijvoorbeeld om te watersporten of te vissen.
 
Nederland is een laaggelegen land. Overstromingen zijn een reëel risico, met grote gevolgen voor mensen en de economie. Nederland heeft strenge normen voor dijken. De kans op een overstroming is klein.
 
Bij hoosbuien kan wateroverlast ontstaan. In sommige wijken kan dan (vies riool-)water op straat, in tuinen of in huizen terecht komen.
 
Langdurige droogte kan leiden tot schade aan de natuur en landbouw.

laatst bijgewerkt 19 januari 2017 

Betrokken overheden bij waterbeheer

In de Waterwet staan de verantwoordelijkheden van de verschillende overheden die betrokken zijn bij het waterbeheer. Dit zijn:
 

Rijksoverheid

De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het nationale beleid en landelijke maatregelen. Daarnaast is het Rijk verantwoordelijk voor de normen voor waterveiligheid van de primaire waterkeringen. Dit zijn dijken en duinen die het land beschermen tegen water uit zee en de grote rivieren.
 
Rijkswaterstaat (RWS) voert namens de Rijksoverheid het beheer uit. Rijkswaterstaat beheert de grote wateren, zoals de zee en de rivieren. RWS waarschuwt de verantwoordelijke overheden op tijd voor hoogwater of storm op zee. Daarnaast onderhoudt RWS een deel van de dijken, dammen, stuwen en stormvloedkeringen. Ook beschermt RWS de kust en geeft het rivieren meer ruimte. Bijvoorbeeld door uiterwaarden te verdiepen en nevengeulen aan te leggen.
 

Provincies

De provincie is verantwoordelijk voor de vertaling van het nationale waterbeleid naar regionale maatregelen. Voor een deel van het waterbeheer heeft de provincie operationele taken. Bijvoorbeeld bij de onttrekking van grondwater uit de bodem. Het beheer van de grondwaterkwaliteit ligt ook bij de provincie.
 

Waterschappen

Waterschappen zijn verantwoordelijk voor de regionale wateren, zoals kanalen, beken en poldervaarten. Ze zorgen er bijvoorbeeld voor dat het water schoon is zodat de visstand op peil blijft. Waterschappen beschermen het land tegen overstromingen: zij beheren de regionale keringen en een deel van de primaire keringen. Daarnaast zorgen zij ervoor dat landbouwers voldoende water hebben voor hun gewassen, maar ook niet te veel. Ook zorgen ze voor zuivering van afvalwater.
 

Gemeenten

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het grondwater in stedelijk gebied. Ook zorgt de gemeente voor de afvoer van afvalwater en overtollig regenwater via de riolering.
 

Nationaal Waterplan

Het Nederlandse waterbeleid staat in het Nationaal Waterplan 2016-2021. Het Nationaal Waterplan richt zich op bescherming tegen overstromingen, voldoende en schoon water en diverse vormen van gebruik van water. Ook worden de maatregelen genoemd die hiervoor worden genomen.
 

laatst bijgewerkt 19 januari 2017
Op de website Ons Water vindt u allerlei tips om van water te genieten en om het water schoon en veilig te houden. Wees bijvoorbeeld zuinig met water, vang water op in de eigen tuin en spoel vet en chemicaliën niet door het riool. Ook kunt u er zien hoe hoog het water komt bij u in de straat bij een eventuele overstroming en aan welke projecten de overheid in uw omgeving werkt aan schoon en veilig water.
 
Is er iets niet in orde met het water? Meldt het aan de overheid. Dit kan centraal op Meldpunt Water.
 
 

laatst bijgewerkt 19 januari 2017

Feiten en cijfers

De klimaatscenario's van het KNMI geven aan welke klimaatveranderingen in Nederland in de toekomst plausibel zijn. Ze zijn gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten. De KNMI'14-klimaatscenario's laten een beeld zien van hogere temperaturen, een sneller stijgende zeespiegel, nattere winters, hevigere buien en kans op drogere zomers.

Factsheet van Waterrecreatie Nederland over de waarde van watersport voor de Nederlandse economie (peiljaar 2015).

Staafdiagram met de belasting van het oppervlaktewater met stikstof, fosfor, PAK's, zware metalen en gewasbestrijdingsmiddelen in 1990,1995, 2000, 2005, 2010, 2011. Met te downloaden figuurdata.

Instrumenten

Het doel van het  Handboek Water is voor de praktijk inzichtelijk maken wat de wet- en regelgeving voor het waterbeheer inhoudt. Er wordt niet alleen toegelicht welke wetgeving men waarvoor moet gebruiken. Ook de rolverdeling en de verantwoordelijkheden van de verschillende spelers komen aan bod. Het handboek water is voortdurend in ontwikkeling. Het ministerie van IenM is initiatiefnemer. In de ontwikkeling zijn ook de UvW, de VNG en het IPO betrokken.

Het Waterkwaliteitsportaal (WKP) verzamelt, beheert en ontsluit gegevens voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) en maakt het mogelijk om een consistent beeld te presenteren van de Nederlandse waterkwaliteit. De Atlas Leefomgeving laat binnen het onderwerp Waterkwaliteit een deel van de kaarten uit het WKP zien.

Europese zwemwaterrichtlijn heeft betrekking op alle zwemwaterlocaties en heeft tot doel de gezondheid van zwemmers in oppervlaktewateren te beschermen.

De Helpdesk Water richt zich op het ontsluiten van kennis die aanwezig is binnen de werkvelden waterbeleid en waterbeheer in de breedste zin. Hierbij wordt intensief samengewerkt met diverse organisatieonderdelen zowel binnen Rijkswaterstaat als daar buiten. Op deze manier kan de helpdesk uw vragen snel en efficiënt beantwoorden, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de ontsloten kennis.

Het Kennisportaal Ruimtelijke Adaptatie is hét platform voor klimaatadaptatie in Nederland. Het portaal ondersteunt de deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie en biedt een centrale informatievoorziening voor overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties om de ruimtelijke inrichting van Nederland klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Het portaal is in 2014 ontwikkeld vanuit het onderzoeksprogramma Kennis voor Klimaat en het Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering, en draagt bij aan de doorwerking van de kennis die binnen deze programma's is opgebouwd.

Altijd de nieuwste feiten over klimaat en waterbeheer
Hoe beschermen we Nederland tegen de gevolgen van klimaatverandering, en hoe spelen we in op de effecten daarvan: langdurige droogte, extreme neerslag, hoge rivierafvoeren en toenemende verzilting?
De Deltafacts van STOWA zijn online kennisdossiers met een korte en krachtige samenvatting van de ‘state of the art' kennis over een bepaalde kennisvraag op het snijvlak van waterbeheer & klimaatverandering.
 

Dit informatieblad van het RIVM gaat over de aanwezigheid van historische bodemverontreinigingen nabij winningen en hun mogelijke invloed op de grondwaterkwaliteit voor drinkwater. Het schetst de opgave vanuit de verschillende wettelijke perspectieven en geeft een doorkijk naar mogelijke oplossingsrichtingen.

In de Kaderrichtlijn Water worden eisen gesteld aan de goede kwantitatieve toestand en de goede chemische toestand van grondwater. Deze eisen zijn globaal benoemd. Ecologische doelen zijn niet omschreven. In de Grondwaterrichtlijn die eind 2006 van kracht is geworden zijn de chemische aspecten voor grondwater verder gespecificeerd.


Kaarten

Het project Veiligheid Nederland in Kaart (VNK2) analyseerde de overstromingsrisico's in Nederland. Met een innovatieve methode koppelde het overstromingskansen aan de overstromingsgevolgen uitgedrukt in economische schade en aantallen slachtoffers. Eind 2014 is het project afgerond. De kennis uit VNK2 blijft tot 2017 beschikbaar.

Rijkswaterstaat levert actuele waterdata over verschillende onderwerpen. Hierbij kunt u denken aan informatie over waterstanden, watertemperaturen, golfhoogtes en windsnelheid.

Het Waterkwaliteitsportaal (WKP) verzamelt, beheert en ontsluit gegevens voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) en maakt het mogelijk om een consistent beeld te presenteren van de Nederlandse waterkwaliteit. De Atlas Leefomgeving laat binnen het onderwerp Waterkwaliteit een deel van de kaarten uit het WKP zien.

Op de risicokaart Overstromingen staan de gebieden die bij een overstroming onder water komen te staan. Ook laat de risicokaart zien hoe hoog het water in het ergste geval dan komt.Met behulp van het invulvak rechtsboven in het scherm, kunt u een bepaald risico op de kaart getoond laten worden.

Het Waterlabel is bedacht door het genootschap "De Waag" en geïnitieerd door de drie gemeenten Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Het Waterlabel geeft weer hoe goed een huis regenwater vasthoudt dan wel afvoert naar het riool. Het gebruikt daarbij dezelfde maatlat als het energielabel (van A tot G). Voor de aangesloten gemeenten zijn gegevens verzameld uit het Kadaster en luchtfoto's. De gegevens zijn automatisch verzameld en geven daarom slechts een indruk van de praktijk. Wanneer u de gegevens voor uw perceel in detail invult en opslaat, ziet u vanzelf het Waterlabel dat op uw gebouw van toepassing is.

De Klimaateffectatlas zet (toekomstige) dreigingen van overstromingen, wateroverlast, droogte en hittestress op de kaart. Vul uw gemeentenaam in en bekijk wat er speelt in uw gebied. De atlas wordt actueel gehouden door een netwerk van kennisinstellingen en adviesbureaus.

De Bestrijdingsmiddelenatlas geeft op grond van meetgegevens van regionale waterbeheerders een landelijk beeld van de bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater. De atlas biedt u antwoord op onder andere de volgende vragen:

  • Waar zijn bestrijdingsmiddelen in oppervlaktewater gemeten?
  • Waar en wanneer zijn normen voor een stof overschreden?
  • Wat zijn de belangrijkste probleemstoffen?

Multimedia

Met de website en app van EyeOnWater helpen geïnteresseerde mensen mee met het onderzoek naar rivieren, meren, zeeën en oceanen. De app meet de kleur en helderheid van het water en de kleur van zeesla (een zeewier). Wetenschappers en waterbeheerders gebruiken de gegevens onder andere voor onderzoek naar waterkwaliteit en klimaatverandering.

Beeldbank van de Vereniging van waterbedrijven in Nederland (Vewin), met daarin video's en afbeeldingen over de activiteiten van drinkwaterbedrijven.

Film van de Vereniging van waterbedrijven in Nederland (Vewin) over de productie van drinkwater en de activiteiten van drinkwaterbedrijven in Nederland. Hoofdstukken: 1. Zo maak je drinkwater (1.19); 2. Bedreigd water (7.07); 3. Nieuw water (10.00); 4. Water voor vandaag en morgen (11.50); 5. Internationaal water (13.05); 6. Veilig water (15.35).

De Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) is het kenniscentrum van regionale waterbeheerders in Nederland. STOWA ontwikkelt, vergaart en verspreidt kennis die nodig is om de opgaven waar waterbeheerders voor staan, goed uit te voeren. Denk aan klimaatadaptatie, een goede implementatie en uitvoering van de KRW en veilige regionale waterkeringen. De kennis kan liggen op toegepast technisch, natuurwetenschappelijk, bestuurlijk-juridisch en sociaal-wetenschappelijk gebied.

Dit doet STOWA onder andere door het verspreiden van kennisfilms. Deze zijn gebundeld op dit YouTube kanaal.


Op onswater.nl vind je voorbeelden van projecten voor schoon en veilig water, tips voor waterbelevenissen en bijzondere waterverhalen van mensen die in hun dagelijkse leven met water bezig zijn. Er komen steeds nieuwe projecten, tips, belevenissen en waterverhalen bij. Deze link verwijst naar het youtubekanaal van Ons Water.

Publicaties

In december 2015 zijn de stroomgebiedbeheerplannen 2016-2021 voor Rijn, Maas, Schelde en Eems vastgesteld. Deze plannen gaan over waterkwaliteit en zijn onderdeel van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Ze geven de richting aan voor het werken aan schoon en gezond water in de komende 6 jaar.

Het Nationaal Waterplan 2016-2021 bevat de hoofdlijnen van het nationaal waterbeleid en de aspecten van het ruimtelijk beleid die daartoe behoren.

Deze visie is ontwikkeld door de waterrecreatiesector. Betrokken organisaties zijn de ANWB, het Watersportverbond , Sportvisserij Nederland, het Nederlands Platform voor Waterrecreatie, HISWA Vereniging en Stichting Recreatietoervaart Nederland (SRN). Bij de totstandkoming zijn verder de publieke partners van SRN – de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg, de Unie van Waterschappen, het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en het ministerie van Infrastructuur en Milieu – betrokken.

"De belangstelling voor waterrecreatie groeit nog steeds en daarmee ook de wens de unieke mogelijkheden van Nederland verder te ontwikkelen en benutten. In een land met volop plannen en nieuwe regels vraagt dat niet alleen om een sterke visie, maar ook om een sector die gemotiveerd en geïnspireerd samenwerkt. De toename van recreatief watergebruik maakt nieuwe voorzieningen, extra ruimte en een betere toegankelijkheid van water noodzakelijk. Om ‘Nederland waterrecreatieland' mogelijk te maken is het essentieel om bestaande geldstromen te borgen en nieuwe financieringsmogelijkheden te creëren."


Elk jaar wordt aan de Tweede Kamer gerapporteerd hoe het staat met de uitvoering van het waterbeleid in Nederland. Dat gebeurt middels de Staat van Ons Water. De rapportage vermeldt de ontwikkelingen in het voorgaande jaar en wordt jaarlijks in mei geactualiseerd.

Op destaatvanonswater.nl vind je algemene informatie over aansprekende onderwerpen zoals de beschikbaarheid van schoon water, hoe ons land beschermd wordt tegen overstromingen en hoe de Nederlandse expertise op watergebied wereldwijd wordt ingezet. Wat het waterbeheer zoal kost en wat en waarvoor je precies betaalt wordt ook uit de doeken gedaan.