Herken de natte koeltoren

Een wat? Sinds een paar maanden kan eenieder een natte koeltoren melden in de Atlas Leefomgeving. En daar wordt al flink gebruik van gemaakt. Maar er zijn in Nederland naar schatting zo'n 4000 stuks en die hebben we nog lang niet allemaal in beeld. Vandaar een korte cursus.
 

Wat is een natte koeltoren?

Natte koeltorens zijn installaties die gebruikt worden voor proceskoeling of voor interne klimaatbeheersing. Het gaat om het afvoeren van overtollige warmte door middel van het vernevelen van water in een open constructie. Bij onvoldoende onderhoud en beheer kunnen deze installaties leiden tot de verspreiding van legionellabacteriën.

Jan Rullens, van Kenniscentrum InfoMil houdt zich al sinds het grote legionella-incident in Bovenkarspel bezig met verspreiding van ziekten door water. Jan: "Of het nou een zwembad, drinkwater, proceswater, fabriekswater of een koeltoren is, als je het hebt over het voorkómen of verspreiden ziekten, het heeft allemaal dezelfde aanpak." Oftewel, je moet naar de hele keten kijken om uit te zoeken waar de gevaren kunnen ontstaan. Inmiddels heeft Jan al op veel plaatsen inspecties van natte koeltorens uitgevoerd en mensen opgeleid om deze inspecties ook zelfstandig te kunnen uitvoeren.

Hoe herkennen we een natte koeltoren?

Op het dak staat het zichtbare deel van de installatie; de luchtuitlaat. Binnen in het gebouw de ‘onzichtbare' waterbehandelingsinstallatie. De uitlaten komen in veel verschillende maten voor, zoals hiernaast ook op de foto's te zien is. U ziet onmiddellijk dat er aanzienlijke verschillen zijn tussen de diverse bouwwerken. Veel ervan zijn groot, maar enkele zijn nagenoeg plat. De meeste natte koeltorens staan op het hoogste punt van een gebouw, voor de optimale functionering. Het betekent ook dat vanaf de grond nauwelijks iets te zien is. Je moet al echt ‘azen' op een natte koeltoren, wil je die überhaupt kunnen ontwaren.

Handig is het dan ook om eerst na te denken waar een natte koeltoren zou kúnnen staan.  Dat betreft elektriciteitscentrales, grote kantoorgebouwen, ziekenhuizen, theaters, bioscopen, grote onderwijsinstituten, hotels en congresgebouwen, grote sportaccommodaties, ijsbanen, fabriekshallen, datacenters, grootwinkelbedrijven, kassencomplexen, luchthaventerminals, chemische fabrieken, verffabrieken en kunststof producerende bedrijven.

Nu we middenin de zomer zitten, zullen veel natte koeltorens voor klimaatbeheersing in werking zijn. De damp die de uitlaat van een koeltoren verlaat, is met name in het voor- en najaar goed te zien, omdat de omgevingslucht vaak relatief koel is. De damp condenseert dan en toont een ‘wolkje'. In de loop van de zomer is het dikwijls te warm om een dergelijke walm uit de toren te kunnen zien. Er komt dan dus wel degelijk vocht uit de torens, maar dat is vaak alleen in de onzichtbare gasvorm.  Als we weer in de herfst zijn, kunnen de koeltorens zich dus weer makkelijker tonen.

Hoe geeft u een natte koeltoren door?

Om als samenleving meer inzicht te krijgen in de precieze plekken van die installaties kan iedereen op de Atlas Leefomgeving een melding doen van de (mogelijke) aanwezigheid van een natte koeltoren.  U maakt hiervoor een account aan op de website en geeft via de kaart de locatie op. Het bevoegd gezag krijgt deze melding binnen en kan deze goed- of afkeuren (afkeuren als het niet blijkt te gaan om een natte koeltoren). Op 21 juni waren er 231 locaties en 447 koeltorens gevalideerd(er staan vaak meerdere koeltorens op een locatie). Vele locaties zijn nog in behandeling. U kunt op de kaart zien of er in uw gemeente al natte koeltorens zijn gevalideerd.

Het is van groot belang dat we op den duur zoveel mogelijk (het liefst alle) koeltorens in beeld hebben. Mocht zich namelijk een uitbraak van legionellabesmetting voordoen, dan is er snel inzicht in één van de belangrijke mogelijke verspreidingsbronnen: de natte koeltoren.

Onderstaande foto's tonen hoe verschillend natte koeltorens er uit kunnen zien (alle foto's zijn gemaakt door Jan Rullens):
 

Foto's van de koeltorens: Jan Rullens (Kenniscentrum InfoMil).