Ik ga moestuinieren

Moestuinieren in de volle grond

Eigen voedsel produceren. Het past helemaal in de trend om meer biologische, gezonde, lokaal geproduceerde producten te eten. Maar hoe gezond is dat eigenlijk? Is de grond wel schoon? Immers, wie een moestuin in de volle grond heeft, komt intensief in contact met de bodem die de producten voorbrengt door graven, spitten en oogsten. Er is direct contact, maar ook indirect door het eten van de producten die de bodem voorbrengt.

Laatst bewerkt 28 juni

Hoe gezond is moestuinieren  eigenlijk?

Moestuinieren op een gezonde bodem draagt bij aan de gezondheid van bewoners, een gezondere levensstijl en de kwaliteit van de leefomgeving. Door in moestuinen te werken bewegen mensen meer en eten ze meer zelfgekweekte groente en fruit. Er zijn ook aanwijzingen dat door het werken in de (buurt)moestuin of op moestuincomplexen stress afneemt en er meer sociale contacten in de buurt ontstaan. Op deze manier helpen (buurt)moestuinen gezondheidsproblemen voorkomen.

Eten uit de moestuin is dat gezond?

Hoe kom je eigenlijk te weten dat de bodem waarop je tuiniert niet vervuild is? Als het moestuincomplex is aangelegd op voormalige landbouwgrond ver van industrie en verkeer, zal er waarschijnlijk weinig aan de hand zijn. Veel tuinen zijn echter aangelegd op opgebrachte grond, langs spoorwegen, of grond die andere functies heeft gehad. In dat geval is er altijd een risico op bodemvervuiling en grondwatervervuiling. Maakt u zich zorgen over verontreiniging, informeer dan bij GGD in uw omgeving of bij uw gemeente.

Chronische effecten

Chronische effecten op de gezondheid zijn mogelijk als mensen langdurig groenten eten uit sterk vervuilde moestuinen, langdurig worden blootgesteld aan stof van sterk vervuilde bodems (bijvoorbeeld in de omgeving van oude metallurgische industrie). Dieren lopen een risico als ze hun voedsel (zoals gras of regenwormen) hoofdzakelijk op sterk vervuilde terreinen zoeken.

Mag ik grondwater oppompen of een put slaat voor het begieten van de moestuin?

Op sommige plekken in Nederland is het mogelijk om zelf water op te pompen of uit sloten water te gebruiken voor gebruik in de moestuin. Dit is afhankelijk van de grondwaterstand en of het toegestaan is in het gebied om grondwater op te pompen. In Nederland heeft grondwaterbeschermingsgebiedengebieden. In die gebieden mag niet geboord worden en grondwater opgepompt worden. Water uit de sloot kan ook vervuld zijn door bestrijdingsmiddelen of mest.  Dit kan de microbiologische bodem- of grondwaterkwaliteit beïnvloeden.

Hoe zorg ik dat mijn bodem gezond blijft om te moestuinieren?

Na het oogsten moet de bodem gevoed worden zodat er mineralen beschikbaar komen om groenten  goed te laten groeien. Teveel kunstmest kan de bodem uitputten, waardoor de lange-termijn vruchtbaarheid vermindert. Natuurlijke mest, daarentegen, helpt juist de bodemvruchtbaarheid en het bodemleven te stimuleren, wat gunstig is voor plantengroei en bodemprocessen. Gebruik van zelf gemaakte compost is ook een goede oplossing; het draagt bij aan de uitbreiding van het bodemleven (de bodembiodiversiteit)  en vermindering van huishoudelijk afval. Hobbytuiniersverenigingen zoals ANNV kunnen je meer informatie geven.

Het gebruik van natuurlijke plaagbeheersing, wanneer uw gewas aangetast is,  kan voorkomen dat  nuttige bodemdieren gespaard blijven en hun nuttige functie kunnen uitvoeren.

Laatst bewerkt 28 juni

Leefomgeving en gezondheid

Gemeenten gebruiken buurtmoestuinen om een verbinding te leggen tussen beleid voor gezondheid en beleid voor de leefomgeving. Dit helpt om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken, zoals gezond ouder worden en realisatie van een klimaatadaptieve/-actieve stad. Moestuinen kunnen helpen om voldoende te bewegen en buiten te zijn en bevorderen het welzijn door meer sociale contacten. Veel mensen bewegen te weinig en dat verhoogt de kans op obesitas en chronische ziekten. Daarom is er veel aandacht voor het stimuleren van beweging in het publieke gezondheidsbeleid. Ook draagt iedere vierkante meter groen oppervlak van een moestuin, onafgedekte bodem, bij aan een meer natuurlijke stedelijke waterhuishouding en aan het beperken van hitte in de stad.

Wet en regelgeving

Bij veel volkstuinparken en moestuincomplexen is de naleving van wet- en regelgeving  geregeld  via statuten en aangestelde commissies om het tuinieren goed met elkaar te regelen. Zoals het niet gebruiken van pesticiden of een verplichting om biologisch te tuinieren. Hiervoor is een nationaal keurmerk. Binnen moestuinverenigingen worden soms ook afspraken gemaakt met betrekking tot (voedselproducerende) beplanting, zoals het verplichten of aanmoedigen van eetbare beplanting.

Ook kan er betrokkenheid van de gemeente zijn bij gemeenschappelijke tuinen bijvoorbeeld groenadoptie door buurtbewoners. Dit kan organisatorische en (eventueel) financiële steun met zich mee brengen, zoals grondonderzoek en subsidie voor de (gedeeltelijke) aanleg van de tuin, maar ook beperkingen zoals gelimiteerde beplantingshoogte, verbod op fruitbomen en een tijdelijk gebruik van de tuin vanwege het bestemmingsplan.

Wet en regelgeving over verontreinigingen zijn opgenomen bij het onderwerp ‘Ik heb zorgen over verontreinigingen'.

Laatst bewerkt 28 juni

Bent u van plan om een moestuin te beginnen dan kan u zelf informatie inwinnen hoe dit moet zoals bij:

 

Waar te beginnen?

Raadpleeg de gemeente website  om de volkstuin en stadslandbouwcomplexen binnen de gemeentelijke grenzen te vinden. Raadpleeg de gemeentewijzer om vrije percelen voor tijdelijk gebruik voor moestuinen te vinden. Zorg dat de bodemstructuur van uw moestuin goed is, zodat het bodemleven wordt gestimuleerd en de planten de meststoffen ook goed kunnen opnemen. De bodem kan worden verbeterd door het toevoegen van (zelfgemaakte)compost of andere bodemverbeterende middelen die in de handel zijn. Compost is humusrijk en daarom bruikbaar als bodemverbeteraar.

Zorg voor goede bemesting van uw moestuinbodem. Goed bemesten vraagt kennis en ervaring. Te veel mest vervuilt het grondwater en is zonde van het geld. Informatie hierover goede bemesting voor een gezonde bodem vindt u bij Milieu Centraal.

Informeer bij gemeente of provincie naar de bodemkwaliteit van de locatie waar u een moestuin wilt beginnen. Zij hebben informatie over de bodemkwaliteit. Bij twijfel kunt u een onderzoeksbureau bodemonderzoek laten doen. De GGD kan (maar niet altijd) bepalen of de grond geschikt is als moestuin.

Als er twijfels zijn over de kwaliteit van het water uit een bestaande waterput, is het verstandig om te informeren bij de GGD , gemeente of Provincie of de waterkwaliteit geschikt is voor het begieten van de moestuin. U kan ook het gietwater laten onderzoeken. Bekijk de kaart Ecologische kwaliteit van oppervlaktewaterlichamen of het oppervlakte water in uw omgeving geschikt is om de moestuin mee te begieten.

Laatst bewerkt 28 juni