Wat is een decibel?

Geluid wordt uitgedrukt in decibel (dB). 30 dB klinkt zo zacht als gefluister. 50 dB klinkt als een rustige woonwijk. 65 dB klinkt als een klein vliegtuig dat opstijgt op 6,5 kilometer van de start en 750 m hoog. 80 dB klinkt als een drukke verkeersweg op 10 meter afstand. Het geluid van een vrachtwagen op 7,5 meter afstand komt overeen met zo’n 90 dB. Als er 10 dB bij komt, klinkt het twee keer zo hard. De figuur van Noise Monitoring System van Schiphol (NOMOS) vat dit samen. 

Afbeelding

Afbeelding

Wat is geluidshinder?

Geluidshinder is een negatieve reactie op geluid. Het gaat dan om gevoelens zoals afkeer, boosheid of onbehagen. Mensen reageren verschillend op geluid. De één heeft er last van en de ander niet. En als je in een rustige buitenwijk woont, kan eenzelfde geluidniveau veel hinderlijker zijn dan in een drukke binnenstad. Kortom, de overlast kan afhangen van:  

  • Het soort geluid: hoe hard het  geluid is en hoe hoog;   
  • De situatie: wie maakt het geluid, waar, wanneer en hoe lang? Kun je wat doen aan de aanwezigheid van het geluid? Is het voorspelbaar?;
  • De persoon: hoe gevoelig ben je voor verschillende geluiden?

Wie hoort wat waar langs de rijksweg? Hoor het zelf in deze video van Rijkswaterstaat. 

Met deze tips kun je misschien zorgen voor minder overlast. 

Geluid in kaart brengen

De overheid brengt om de vijf jaar de hoeveelheid geluid in kaart en maakt actieplannen om geluidsoverlast tegen te gaan. Dat is geregeld in de Europese Richtlijn Omgevingslawaai. Met een paar muiskliks kun je dan ook de geluidbelasting van heel Europa vinden. De meest recente kaarten van Nederlandse rijkswegen, spoorlijnen en Schiphol (2016) staan in deze Atlas. Voor de officiële cijfers van de andere bronnen moet je informeren bij je eigen gemeente of provincie. Vraag ook naar hun actieplannen om geluidsoverlast aan te pakken.

afbeelding

* Hoe maakt het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu de schatting voor heel Nederland? Zie het STAMINA-model

Afbeelding

Gezondheidseffecten van geluid

Geluid kan hinder geven, wat gezien wordt als een gezondheidseffect. Door geluid kan het ook zijn dat je: 

  • slecht slaapt, waardoor je minder goed uitrust; 
  • minder goed kunt opletten op het werk of op school;
  • stress krijgt; of 
  • psychische klachten krijgt.

Woon je op een plek waar veel geluid is door verkeer? Dan heb je meer kans op een hoge bloeddruk, wat de kans op een hartinfarct vergroot.  Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu schat dat jaarlijks zo’n 800 mensen hart- en vaatziekten krijgen door verkeerslawaai. Tegen de 70 mensen overlijden er jaarlijks aan. Je kunt ook gezondheidsklachten krijgen door geluid als je geen hinder ervaart.

Cijfers geluidhinder

In 2019 had 10,4% van alle inwoners van 16 jaar en ouder ernstige hinder door geluid van wegverkeer. Dit gaven zij aan in een vragenlijstonderzoek van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Het ging daarbij niet om een enkele keer, maar zij hadden het hele voorgaande jaar last van geluidshinder door wegverkeer.  Op de tweede plek staat hinder van buren: (8,8%) . Dan volgt vliegverkeer met 6,3%. Ernstige hinder door vliegverkeer en bouwactiviteiten is toegenomen tussen 2016 en 2019. 

 

Afbeelding

Afbeelding

afname geluid tijdens eerste lockdown

Hoeveel nam het geluid af tijdens de eerste lockdown? 

Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu onderzocht met geluidmetingen hoeveel minder verkeersgeluid er was tijdens de lockdown in maart en april 2020. Door het vele thuiswerken nam het weg- en spoorverkeer af. Het advies om niet naar het buitenland te reizen hield vliegtuigen aan de grond. Het geluid van snelwegen daalde gemiddeld 4 dB. Bij het spoorverkeer daalde het geluid met 5 dB en rond Schiphol met 9 dB. Ter vergelijking: een geluidafname van 10 dB ervaren mensen als de helft minder geluid.  

Kun je geluid zelf meten?

Steeds meer mensen meten zelf geluid, bijvoorbeeld in Amsterdam, Nijmegen  of via het internationale platform Sensor.Community. Door zelf geluid te meten, kun je ter plekke´real-time´ zien hoeveel geluid bijvoorbeeld een trein of vliegtuig maakt. Maar het meten is niet eenvoudig. Zo moet je oppassen met waar je de geluidmeter ophangt. En een eenmalige meting kun je niet direct vergelijken met de norm. Het RIVM bekijkt welke geluidmeters (sensoren) goed werken en toont de resultaten van burgermetingen op het samenmeten.rivm.nl dataportaal. Daar zie je bijvoorbeeld de Nederlandse resultaten van  Sensor.community.  Enthousiast geworden? Lees hoe Diane Ramakers en Tonnie Derks zelf een sensor maakten. Of neem voor meer tips contact op met het samenmeten team.  

Rond Schiphol worden burgermetingen en officiële metingen gedaan. Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu bekijkt of de resultaten gecombineerd kunnen worden. Lees hier meer over op de website vliegtuiggeluid.nl.

Afbeelding

Samenmeten

Lden en Lnight

De toegestane geluidbelasting wordt uitgedrukt in Lden en Lnight. Lden (Level day evening night) geeft de gemiddelde geluidbelasting over alle etmalen van een jaar. Eerst worden dus de gemiddelden per etmaal (Lden) of nacht (Lnight) uitgerekend. Daarna wordt het gemiddelde per kalenderjaar berekend. Bij de berekening van Lden telt de geluidbelasting ’s avonds zwaarder mee dan overdag. Geluid ’s nachts telt nog wat zwaarder mee. Bij Lnight gaat het over de gemiddelde geluidbelasting van 23 tot 7 uur, maar dan zonder de straffactor voor de nacht.

Geluidsproductieplafonds

Bij geluidproductieplafonds van rijkswegen en hoofdsporen werkt het anders dan met normen. Aan beide kanten van weg of spoor liggen plekken waarvoor de overheid het geluidniveau berekent. Deze plekken (‘referentiepunten’) liggen 50 meter van de weg/rails en 100 meter uit elkaar. Elke plek heeft zijn eigen, maximaal toegestane geluidproductie: het geluidproductieplafond.

 

Bekijk hier een kaart van Geluidproductieplafonds die gelden langs de snelwegen.

Omgevingsgeluidnormen

Er zijn normen voor geluid, maar die gelden niet altijd en overal. De meeste regels voor wegen en spoor staan in de Wet geluidhinder en de Wet milieubeheer. Industrie valt onder de Wet geluidhinder, de Wabo en/of het Activiteitenbesluit.  Bij luchtvaart, weg- en treinverkeer en windturbines gaat het altijd om gemiddelde geluidsniveaus. De pieken, wanneer bijvoorbeeld een vliegtuig overvliegt, tellen mee in het gemiddelde.

Soms is het mogelijk om af te wijken van de geluidsnormen. In de meeste gevallen kan de gemeente hierover beslissen. 

Advies van de Wereldgezondheids-organisatie

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft in oktober 2018 de richtlijnen omgevingsgeluid uitgegeven. Om de gezondheid te beschermen geeft de organisatie gezondheidskundige advieswaarden. Voor sommige bronnen liggen die waarden lager dan de normen in Nederland. Dat komt doordat er aanwijzingen zijn dat bijvoorbeeld hart- en vaatziekten al bij lagere geluidniveaus kunnen ontstaan dan eerder werd aangenomen. Volgens het RIVM zou de volksgezondheid beter beschermd zijn wanneer het Nederlandse beleid wordt aangepast aan de nieuwe kennis van de WHO. 

Wet Geluidhinder: tussen voorkeurswaarde en grenswaarde

De Wet geluidhinder stelt geen eisen aan nieuwbouwplannen of de aanleg van (spoor)wegen als het geluidsniveau lager is dan de ‘voorkeurswaarde’ (ondergrens). Die grens is vaak 48 dB, zoals voor woningen langs provinciale wegen. Het doel is ook om het geluidsniveau onder de ‘maximaal toelaatbare grenswaarde’ te houden. Die bovengrens ligt meestal tussen de 53 en 68 dB. Kijk bij ‘wegverkeer’ en ‘treinverkeer’ om te zien waar wat geldt.  De geluidnormen gelden op de gevel van woningen, ziekenhuizen, scholen en ligplaatsen voor woonschepen en woonwagens. 

Wat verandert er met de komst van de Omgevingswet? 

Halverwege 2022 gaat de Omgevingswet in. De Omgevingswet bundelt en vernieuwt de wetten voor de leefomgeving.  Het is de bedoeling dat burgers en bedrijven meedenken en/of meebeslissen. De normen voor geluid zijn straks overzichtelijker. Een aantal normen gaan wat omhoog. De standaardwaarde voor gemeentewegen wordt 53 dB, terwijl die nu 48 dB is. De grenswaarde wordt 70 dB, in plaats van 68 dB.  Dit komt door een wijziging in de berekeningsmethode en het gelijktrekken van de normen. Ook voor provinciale wegen worden geluidproductieplafonds vastgesteld. De regels voor vliegverkeer komen niet in de Omgevingswet.