Door klimaatverandering kampt Nederland met wateroverlast. Bij flinke buien zorgt dit voor het onderlopen van akkers, straten, tunnels en kelders. Wateroverlast ontstaat wanneer er zoveel regen valt, dat het niet meer snel genoeg kan worden opgenomen door de bodem of afgevoerd kan worden via het riool of via de waterwegen. Dit gebeurt als het heel lang regent. Of omdat bij een hevige bui veel water in korte tijd valt.

Het Nederlandse rioleringsstelsel kan maar een beperkte hoeveelheid hemelwater afvoeren. Riolering is namelijk vooral bedoeld voor het afvoeren van afvalwater. Het aanleggen van grotere riolen of een regenwaterriool is erg kostbaar. Doordat grote delen van Nederland zijn afgedekt met stenen of asfalt kan het teveel aan water niet de bodem in hierdoor ontstaan overstromingen.

Langdurige regen

Om wateroverlast bij langdurige regen te voorkomen is het belangrijk dat het water in de bodem kan zakken. Dit kan door meer groen (zoals gras of struiken) of waterdoorlatende bestrating aan te leggen. De waterschappen voeren waar nodig het water af, bijvoorbeeld met gemalen.

Hoosbuien

Bij hoosbuien valt er in korte tijd zoveel regen, dat de bodem niet alles op kan nemen. Riolen kunnen vaak wel een gedeelte afvoeren, maar niet alles. Het water loopt dan via het oppervlak naar het laagste punt in de omgeving. Om wateroverlast te voorkomen is het belangrijk dat water ergens naartoe kan waar het geen problemen geeft. Denk hierbij aan grachten, vijvers, groene speeltuinen, wadi's en waterpleinen die tijdelijk water kunnen opvangen. Op deze manier helpt ook een groene leefomgeving het teveel aan water op te vangen.

Door klimaatverandering gaan extreme hoosbuien waarschijnlijk vaker voor komen en zullen we vaker wateroverlast ervaren.

Een teveel aan water op straat heeft gevolgen voor de gezondheid. Het onderlopen van straten en tunnels leidt tot minder bereikbaarheid. Hierdoor kunnen hulpdiensten niet uitrukken. Tuinen, kelders en woningen kunnen onderlopen wat kan leiden tot schade aan bezittingen. Schade  in de landbouw kan tot voedselproblemen leiden. Vies water uit het riool kan terecht komen op straat en in tuinen en huizen. Dit is een bron van ziekteverwekkers.

Waterschappen en gemeenten nemen veel maatregelen om wateroverlast te voorkomen. Voorbeelden van maatregelen tegen wateroverlast door langdurige regen zijn:

  • Het onderhoud van watergangen om het water beter af te kunnen voeren;
  • Het verbeteren van drainage;
  • Het afkoppelen van hemelwater van het riool. Het schone regenwater wordt dan niet gemengd met riool water maar wordt afgevoerd naar sloten en grachten;
  • Het voortijdig afvoeren van water wanneer bekend is dat er langdurige regen aankomt;
  • Het aanleggen van meer groen in bebouwd gebied en waterdoorlatende stroken langs wegen. Zo kan water de grond in zakken in plaats van dat het in het riool terecht komt;
  • Het stimuleren van het vergroenen van tuinen;
  • Plaatsen van groene daken in de openbare ruimte, zoals op bushokjes of fietsenstallingen.

Voorbeelden van maatregelen tegen overlast van hoosbuien zijn:

  • Het onderhouden en verbeteren van de riolering;
  • Het creëren van (routes naar) lager gelegen gebieden in de bebouwde omgeving om regenwater tijdelijk te kunnen bergen (zoals waterpleinen, hogere stoepranden en lager gelegen groenstroken, wadis);
  • Riool ontlasten door overtollig rioolwater tijdelijk op te slaan (waterbergende parkeergarage). Er vindt dan geen overstort plaats;
  • Het voortijdig afvoeren van water wanneer bekend is dat er een grote bui aankomt.

Peilbesluit

Hoe hoog het water staat, ligt vast in het peilbesluit van het waterschap (voor regionale wateren) of Rijkswaterstaat (voor de rijkswateren). Bij het opstellen van een peilbesluit kijkt het waterschap naar waar het gebied voor wordt gebruikt, bijvoorbeeld landbouw, natuur of bebouwing en de overige belangen in de omgeving. Deze gebruiksfuncties stellen verschillende eisen aan de hoogte van een waterpeil. Bij een laag waterpeil kan de bodem meer regenwater opnemen, maar is er ook kans op verdroging van landbouw- en natuurgebieden en funderingsproblemen van huizen. Bij een hoog waterpeil is het lastiger om landbouwgrond te bewerken en te begrazen.

Bij extreme hoosbuien kan het riool vaak de watervloed niet aan. Het helpt als het water dan tijdelijk kan worden opgevangen. Voorbeelden van maatregelen tegen overlast van hoosbuien zijn:

  • Plaats een regenton;
  • Breng waterbergende kratten aan bijvoorbeeld onder het terras;
  • Plaats een  waterbergende schutting;
  • Vergroen het dak van je huis, overkapping of schuur;
  • Vergroen je tuin. Door tegels te vervangen door gras of plantjes kan de regen in de grond wegzakken. Een groene tuin geeft bovendien meer verkoeling in warme zomers. Dit water kan in drogere tijden gebruikt worden;
  • Meer tips over het voorkomen van wateroverlast staan op Ons Water en op onderstaande links.