Afbeelding

Hoeveel wordt het warmer en hoe komt dit?

De gemiddelde temperatuur in je omgeving is de afgelopen eeuw gestegen. Dit merk je tijdens de hete zomers wanneer je soms moeilijker slaapt en minder energie hebt. Het aantal dagen met een temperatuur boven de 25 graden is in heel Nederland flink toegenomen. Ook in het voorjaar kan het al warm zijn. Je ziet nu al heel vroeg in het jaar sneeuwklokjes en bloesem in de bomen.

De gemiddelde temperatuur steeg in Nederland sinds 1900 met ongeveer 2 graden. Hierdoor hebben we meer warme en zomerse dagen. Hittegolven komen vaker voor en er zijn minder koude winters. Het aantal tropische dagen was volgens het KNMI honderd jaar geleden gemiddeld net iets meer dan één per jaar in de Bilt. Nu zijn dat er rond de vijf per jaar.

Honderd jaar geleden was de hoogste maximumtemperatuur rond de 30 graden voor de Bilt. Nu ligt deze al boven de 33 graden, met een uitschieter in 2019 naar 37,5 graden.

Afbeelding

Historische binnenstad Delft

Waar wordt het warm?

De stad met zijn opeengestapelde huizen en betegelde straten en pleinen warmt sneller op en houdt de warmte veel langer vast dan de nabije omgeving van de stad en het platteland. De opwarming in de stad ontstaat niet alleen door de zon, maar ook door menselijke activiteiten. Denk aan auto’s en scooters die warmte afgeven. Maar ook aan airco’s die het binnen lekker koel maken, maar de warmte naar buiten blazen.

De door de zon opgewarmde huizen en straten koelen vooral ‘s nachts niet snel af. Een van de redenen is dat de verkoelende wind niet goed door de straten heen kan. Buiten de stad staan de huizen verder uit elkaar. Ook zijn daar meer bomen en planten die verkoelend werken door schaduw en verdamping. Dit verschil in temperatuur tussen stad en omgeving noemen we het stedelijk hitte-eiland effect. Over het hele jaar bekeken kan de temperatuur soms wel tot 3 graden met de stad verschillen. Vooral op hete zomernachten kan het verschil nog meer oplopen.

Naast een verschil in temperatuur tussen de stad en het platteland, zijn er ook verschillen in het land. In het zuidoosten van Nederland komen warme en zomerse dagen vaker voor dan in het noordwesten. 

Hitte in jouw buurt

Stedelijk hitte eiland effect kaart

Kijk op onze hittekaart hoeveel warmer het in jouw buurt gemiddeld per jaar kan worden ten opzichte van andere buurten. Dat kan enorm verschillen!

Waar verkoelt groen?

Verkoeling kaart 2

Groen en water zorgen voor verkoeling van onze leefomgeving. Ontdek hoe groot de verkoeling is in jouw leefomgeving. 

Hoe warm voelt het?

Kaart gevoelstemperatuur 3

Op een zomerse dag kan het nog heter aanvoelen dan de thermometer aangeeft. De gevoelstemperatuur kan wel tien graden hoger zijn waardoor je sneller hittestress kan ervaren. 

Hitte en gezondheid

Baby drinkt water in hitte

Hitte en onze gezondheid

Veel mensen vinden het heerlijk als het lekker warm is. Maar als de temperatuur een langere tijd boven de 25 graden is, kan dit lastig worden. Mensen krijgen het benauwd of zijn sneller moe en uitgeput. Vooral ouderen en mensen die te zwaar of ziek zijn en jonge kinderen krijgen klachten in een hete periode.

In 2019 was er een lange hittegolf. In die periode stierven 400 mensen meer dan tijdens een normale zomer volgens het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Als het zo heet is, slaap je slechter en daar word je chagrijnig van. Tijdens het slapen moet je lijf herstellen van de dag en dat lukt slechter. Het heeft ook invloed op je werk. Je kunt je moeilijker concentreren en je hebt minder energie. In de stad koelt het ‘s nachts minder af en daarom heb je in de stad nog meer last van de warmte.

De GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst informeert hoe je klachten door hitte herkent en wat je moet doen als je klachten hebt. Kijk voor meer informatie over hitte en tips op de hitte-pagina van het RIVM.

Zomersmog

De lucht die je inademt, wordt slechter tijdens een lange warme periode. Door de warmte neemt het vochtgehalte in de lucht af. Hierdoor neemt het aantal kleine stofdeeltjes (fijnstof) toe in de lucht.

Van de slechte luchtkwaliteit kun je benauwd worden of last krijgen van je longen en hart- en vaatziekten kunnen ontstaan. Als je al longproblemen hebt of hart- en vaatpatiënt bent, kunnen je gezondheidsproblemen verergeren.

In een periode van zomersmog is het beter om niet buiten te sporten.

Hooikoorts

Door de hoge temperaturen gaan bloemen en planten eerder en langer bloeien. Ze kunnen ook intensiever bloeien. Hierdoor komt er meer en over een langere periode stuifmeel (pollen) in de lucht. Als je gevoelig bent voor hooikoorts kun je langer en meer last hebben van deze pollen.

Nederland wordt steeds warmer doordat ons klimaat verandert. Dit zorgt ervoor dat planten en bomen uit bijvoorbeeld Frankrijk hier ook goed kunnen groeien. Deze planten, zoals de allergene olijfbomen, kunnen hooikoortsklachten veroorzaken bij mensen die nooit eerder last van hooikoorts hebben gehad.

UV-straling

Als de zon op onze huid schijnt, maakt ons lichaam vitamine D aan. Vitamine D zorgt voor sterke botten en tanden en is belangrijk voor onze weerstand. De hoeveelheid UV-straling die onze huid bereikt is afhankelijk van de stand van de zon en of het bewolkt is of niet. 

Op zonnige dagen in de zomer is de zonkracht vaak hoog: tussen de 7 en 8. Je huid kan dan al binnen 15 minuten verbranden. Als je huid vaak verbrand kan je huidkanker krijgen. Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Het aantal mensen met huidkanker neemt toe.  Smeer je daarom goed in met zonnebrand in het voorjaar en in de zomer. Of zoek de schaduw op. En bescherm je ogen tegen UV-straling met een zonnebril. 

Maak jouw eigen leefomgeving koeler

Maak jouw eigen leefomgeving koeler

  • Probeer je woning koel te houden. Gebruik (buiten)zonwering of gordijnen als je geen zonwering hebt.
  • Houdt ramen en deuren overdag dicht en doe ze open als het koeler is en zorg voor een luchtstroom.
  • Maak van jouw (stads)tuin een groene oase. Plant een boom die zorgt voor verkoeling door verdamping en door schaduw. Lees in Groen kun je doen! wat je zelf kunt doen om je leefomgeving groener te maken
  • Leg een geveltuin aan en haal stenen uit je tuin en verruil deze voor beplanting.
  • Kijk op de website van jouw gemeente welke acties er lopen om je omgeving te vergroenen. Misschien zijn er wel subsidies beschikbaar, kijk op de groene subsidiewijzer

Bekijk meer tips

Beleid bij hitte

Hittebeleid

Tijdens periodes met hitte stellen het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en het KNMIKoninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut  het Nationaal Hitteplan in werking. Het hitteplan waarschuwt mensen voor hitte en de risico’s van hitte en geeft tips hoe je om moet gaan met hitte . De handreiking lokaal hitteplan helpt lokale partijen bij het maken van een hitteplan specifiek voor hun omstandigheden.

Volgens het deltaprogramma ruimtelijke adaptatie moeten vanaf 2020 Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen klimaatbestendig en waterrobuust handelen. Hitte is één van de vier hoofdthema’s. Voor de gebouwde omgeving is er nog weinig bindend beleid op hitte. Er zijn wel oplossingen om steden en huizen te verkoelen. Zoals meer bomen, groene pleinen en windcorridors. Maar die zijn nog niet in beleid vastgelegd. 

In de Arbowet staan geen specifieke regels over werken tijdens hitte. Het Arboportaal geeft wel maatregelen die kunnen worden toegepast bij werken in de hitte.

Kijk ook eens bij

Natter

Fietser fietst door straat die onder water staat

De kans op extreme regenbuien neemt toe.

Droogte

Woonboten liggen in droge rivier

De kans op droogte in (delen van) het land wordt groter.

Overstroming

Luchtfoto van de Deltawerken

De zeespiegel stijgt en rivieren moeten meer water afvoeren.