Geluid is voor mensen van groot belang. Het kan heel prettig zijn als het om natuur of muziek gaat, maar hinderlijk als het langdurig hard en ongewenst is. Als geluid ongewenst is noemen we het lawaai. Lawaai in onze woonomgeving kan hinderlijk zijn en de slaap verstoren. Geluid kan ook leiden tot gezondheidsklachten, zoals hoge bloeddruk. 

Geluidhinder

Hinder is een verzamelterm voor allerlei negatieve reacties zoals ergernis,  boosheid, hulpeloosheid en zich uitgeput voelen.  Of geluid als hinderlijk wordt ervaren, hangt deels af van de eigenschappen van het geluid, zoals intensiteit, frequentie (toonhoogte) en duur. Maar ook van de persoon en zijn omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan ergernis over het geluidbeleid van de gemeente, het gedrag van bromfietsers, angst en geluidgevoeligheid.  In een rustige buitenwijk is een zelfde geluidniveau veel hinderlijker dan in een drukke binnenstad.

Geluidhinder in Nederland

In 2016 gaf 9,3% van alle Nederlanders van 16 jaar en ouder aan in de afgelopen 12 maanden ernstige hinder door geluid van wegverkeer te hebben ondervonden. Ook buren zorgen relatief vaak voor geluidsoverlast: 8,4% van de Nederlanders ondervond hier ernstige hinder van.  Daarnaast ondervond 4,6% van de Nederlanders ernstige hinder door geluid van vliegverkeer en 2,2% door geluid van railverkeer. Railverkeer zorgt daarmee voor minder ernstige hinder dan bouw- en sloopactiviteiten en recreatieve activiteiten (zoals horeca, sportparken en festivals), waar respectievelijk 4,5% en 3,3% van alle Nederlanders ernstige hinder door ondervond. Het gaat bij deze percentages niet om een enkel incident, maar om de situatie zoals die over het afgelopen jaar beleefd is. (VTV, 2016

Maatregelen

Met gerichte maatregelen zoals het plaatsen van geluidsschermen langs snelwegen, het isoleren van woningen en aanscherping van geluideisen voor nieuwe voertuigen tracht de overheid de geluidhinder te verminderen. Ondanks deze maatregelen is de geluidbelasting nauwelijks afgenomen. Dit komt vooral door de groei van het wegverkeer en de uitbreiding van het wegennet.

Hoeveel geluid is er in jouw woonomgeving?

Ga naar 'Kaarten' en voer je postcode in om te kijken hoeveel geluid er bij jou in de buurt is.

Veelgebruikte geluidstermen en begrippen

Kijk hier voor een beschrijving van veelgebruikte geluidstermen en -begrippen zoals de rekenmethoden, Artikel 110g, dB, Lden, Lnight, etc.

Lawaai

In onze woonomgeving veroorzaakt lawaai vooral hinder en slaapverstoring. Bij langdurige geluidoverlast is het moeilijk om uit te rusten en te ontspannen. Voortdurende stress en slaapverstoring kan leiden tot hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Bij mensen die al lijden aan een hart- en vaataandoening kunnen de klachten verergeren. Als kinderen op school worden blootgesteld aan geluid kunnen hun leerprestaties hieronder lijden.

In een prettige geluidsomgeving zijn er weinig harde geluiden. Als er buiten geen storende geluiden zijn, vinden mensen het meestal stil of rustig. Als het geluid wel stoort noemen we het lawaai. Lawaai is geluid dat we niet willen horen. Of iets lawaai is, hangt af van de mens en de omstandigheden. Het geluid van een personenauto af en toe vindt bijna niemand erg hinderlijk, maar het constante lawaai bij drukke wegen is een belangrijke bron van hinder.

Veel mensen vinden het belangrijk om rust en stilte te ervaren. Er zijn aanwijzingen dat het doorbrengen van tijd op plekken met relatief weinig of geen ongewenst geluid van belang is voor onze gezondheid en welbevinden.

Slaapverstoring

Nachtelijk lawaai in onze woonomgeving kan de slaap verstoren: moeilijk inslapen, tussentijds wakker worden of ‘s ochtends eerder wakker worden. Slaapverstoring kan ook leiden tot een slechter humeur, vermoeidheid en een verminderd prestatievermogen de volgende dag.

De meest ernstige slaapverstoring wordt veroorzaakt door het geluid van buren. In 2016 gaf 5,1% van de Nederlanders van 16 jaar en ouder aan dat hun slaap in de afgelopen 12 maanden ernstig verstoord was door geluid van buren. Dit is hoger dan het percentage Nederlanders (4,3%) dat ernstige slaapverstoring ondervindt van wegverkeer. Vliegverkeer zorgt ongeveer even vaak voor ernstige slaapverstoring als geluid van bouw- en sloopactiviteiten en geluid van recreatieve activiteiten zoals horeca, sportparken en festivals. Het gaat bij deze percentages niet om een enkel incident, maar om de situatie zoals die over het afgelopen jaar beleefd is. 

Meer weten?

Wil je meer weten over de gezondheidseffecten van geluid? Kijk dan op de website van Volksgezondheidenzorg.

Wet geluidhinder

De Wet geluidhinder moet de burger beschermen tegen teveel lawaai. In deze wet zijn normen vastgelegd voor geluid van weg- en railverkeer en bedrijven. Er gelden voorkeurswaarden en maximaal toelaatbare grenswaarden voor de geluidbelasting aan de gevel van woningen, ziekenhuizen en scholen (de zogenaamde geluidgevoelige bestemmingen). Er wordt onderscheid gemaakt tussen bestaande en nieuwe situaties. Voor nieuwe situaties zijn de grenswaarden scherper.

De geluidbelasting wordt uitgedrukt in Lden en Lnight. Lden (Lday evening night) geeft de gemiddelde geluidbelasting over een etmaal. Bij de berekening van Lden wordt de avondbelasting zwaarder geteld dan de overdagperiode en de nachtelijke belasting weer zwaarder dan de avondperiode. Dit omdat geluid in de avond en nacht hinderlijker is dan overdag. Als er wordt gesproken over Lnight gaat het over de gemiddelde geluidbelasting van 23 tot 7 uur, maar dan zonder de straffactor voor de nacht die wel in de Lden wordt toegepast.

Gerichte maatregelen

De overheid wil de geluidhinder en slaapverstoring verminderen met een aantal gerichte maatregelen zoals het stimuleren van stillere (goederen)treinen, geluidarmere rails, het plaatsen van geluidschermen en het isoleren van woningen.

Relevante beleidsinformatie per geluidsbron

Onder de diverse tabbladen vindt u alle relevante beleidsinformatie over geluidhinder door wegverkeerrailverkeer en vliegverkeer. U vindt bij wegverkeer en railverkeer ook alles over SWUNG-1, SWUNG 2, en de EUEuropese unie-Richtlijn Omgevingslawaai.

Meer weten?

Meer weten over het geluidbeleid? Kijk op de website van de Rijksoverheid: Geluidsoverlast in de wet.

Wat kunt u zelf doen?

  • Houd ramen en deuren aan de lawaaikant dicht, open ze aan de rustige kant van uw huis;
  • slaap aan de rustige kant;
  • Woningisolatie houdt geluid van buiten tegen, vooral gevelisolatie en dubbel glas;
  • Ventileert u te weinig vanwege het geluid? Schaf dan speciale ventilatieroosters aan die lucht wel doorlaten, maar geluid  niet;
  • Zet muziek en koptelefoons niet te hard (dat levert op den duur gehoorbeschadiging);
  • Maak zelf geen onnodig lawaai: denk aan buren en anderen;
  • Koop stille banden voor de auto en rijd rustig;
  • Koop een stille scooter of brommer.
    toch last van lawaai? Kom in actie: ga in gesprek met de veroorzaker van het lawaai of dien een klacht in bij de verantwoordelijke instanties of de politie (zie milieuklachten.nl).

Toch last van lawaai?

Burenlawaai bederft het woongenot van veel mensen in Nederland. Lees op de pagina Wat moet ik doen bij burenoverlast op rijksoverheid.nl wat je kunt doen als je ernstige geluidshinder ondervindt van je buren. Of kijk op Problemen met je buren bij Geluidsoverlast